Ziektewet aanvragen: wat zijn je rechten?

Ziektewet aanvragen: wat je moet weten als werknemer of zzp'er

Je bent ziek. Langer dan twee jaar. Je werkgever heeft je loon doorbetaald, maar nu stopt die verplichting. Of je bent zzp'er en je arbeidsongeschiktheidsverzekering dekt niet alles. Dan kom je terecht bij de Ziektewet. Die voorziening staat los van de reguliere loondoorbetaling en geldt voor specifieke situaties waarbij het UWV de verantwoordelijkheid overneemt.

De Ziektewet is geen automatisme. Het is een vangnet dat je zelf moet aanvragen, onder strikte voorwaarden. Veel mensen denken dat elke zieke werknemer onder de Ziektewet valt. Dat klopt niet. In Nederland geldt namelijk dat je werkgever de eerste twee jaar minimaal 70% van je loon moet doorbetalen als je ziek bent (artikel 7:629 BW). De Ziektewet komt pas om de hoek kijken in uitzonderlijke gevallen: na die twee jaar, bij faillissement van je werkgever, of als je zzp'er bent met een specifieke verzekering.

Wanneer heb je recht op een Ziektewet-uitkering?

De Ziektewet geldt voor werknemers en zelfstandigen in specifieke situaties. Voor werknemers spring de regeling in wanneer je werkgever niet meer verplicht is om loon door te betalen. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je arbeidsovereenkomst eindigt terwijl je nog ziek bent, of wanneer je werkgever failliet gaat. Ook uitzendkrachten kunnen een beroep doen op de Ziektewet als hun contract afloopt tijdens ziekte.

Voor zzp'ers werkt het anders. Zij kunnen vrijwillig een verzekering afsluiten voor arbeidsongeschiktheid bij het UWV. Die heet officieel de Ziektewet voor zelfstandigen. Sluit je die af en word je ziek, dan keert het UWV een uitkering uit na een wachttijd. Die wachttijd kun je zelf kiezen: één week, twee weken, vier weken, drie maanden of zes maanden. Hoe langer de wachttijd, hoe lager de premie.

Stel je bent 42 jaar en werkt als grafisch ontwerper voor een bureau. Je valt uit met een burn-out. De eerste twee jaar betaalt je werkgever door. Na 104 weken word je beoordeeld door het UWV. Blijkt dat je nog steeds niet kunt werken, dan eindigt de loondoorbetalingsplicht. Vanaf dat moment kun je een Ziektewet-uitkering aanvragen. Het UWV kijkt dan of je arbeidsongeschikt bent en wat je nog wel kunt.

Zo vraag je de Ziektewet aan: stap voor stap

De aanvraag loopt via het UWV. Je kunt dat online doen via werk.nl, of schriftelijk met een formulier dat je van de website van het UWV haalt. Je moet de aanvraag indienen zodra je weet dat je recht hebt op de uitkering. Wacht je te lang, dan loop je inkomsten mis. Het UWV keert de uitkering namelijk niet met terugwerkende kracht uit, behalve in zeer uitzonderlijke gevallen.

Voor werknemers geldt: je werkgever of het werkgeversservicepunt moet je ziekmelding doorgeven aan het UWV. Dat gebeurt meestal automatisch, maar check het altijd zelf. Het is jouw verantwoordelijkheid om te zorgen dat de aanvraag compleet is. Je hebt een burgerservicenummer nodig, bewijs van je arbeidsovereenkomst en medische informatie van je huisarts of specialist.

Als zzp'er met een vrijwillige verzekering heb je minder omwegen. Je meldt jezelf ziek bij het UWV via je account op werk.nl. Het UWV stuurt dan een verzekeringsarts langs die beoordeelt of je daadwerkelijk arbeidsongeschikt bent. Die arts kijkt naar je medische dossier, praat met je behandelaars en maakt een inschatting. Binnen acht weken krijg je een besluit. Duurt het langer, dan moet het UWV dat motiveren.

Wat veel mensen vergeten: je moet blijven meewerken aan je herstel. Dat betekent dat je de adviezen van de bedrijfsarts of verzekeringsarts moet opvolgen, therapie moet volgen als dat wordt geadviseerd, en werk moet aanvaarden dat je nog wel kunt doen. Weiger je zonder goede reden, dan kan het UWV je uitkering stopzetten of verlagen.

Hoeveel krijg je uit de Ziektewet en hoe lang duurt dat?

De hoogte van je Ziektewet-uitkering hangt af van je situatie. Voor werknemers bedraagt de uitkering 70% van je dagloon, net zoals bij de WW. Dat dagloon wordt berekend over het jaar voorafgaand aan je ziekmelding. Er geldt wel een maximum: in 2026 is dat afgeleid van het maximale dagloon dat ook bij de WW wordt gehanteerd.

Voor zzp'ers met een vrijwillige verzekering bepaal je zelf de hoogte bij het afsluiten van de polis. Je kunt kiezen voor een uitkering tussen het wettelijk minimumloon en een vastgesteld maximum. Hoe hoger de uitkering die je wilt, hoe hoger de premie die je betaalt. Die premie is aftrekbaar voor de inkomstenbelasting, wat voor veel zelfstandigen een belangrijke overweging is.

De duur van de uitkering verschilt per situatie. Voor werknemers die na twee jaar ziekte onder de Ziektewet vallen, kan de uitkering maximaal 52 weken duren (artikel 29a Ziektewet). Daarna volgt een herbeoordeling. Ben je dan nog steeds arbeidsongeschikt, dan kan het UWV je doorsturen naar de WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). Die regeling geldt voor langdurige arbeidsongeschiktheid.

Voor zzp'ers met de vrijwillige verzekering geldt een maximale uitkeringsduur van 104 weken. Die telt vanaf het einde van je gekozen wachttijd. Blijf je daarna ziek, dan heb je geen recht meer op uitkering vanuit de Ziektewet. Je kunt dan eventueel aanspraak maken op een bijstandsuitkering, afhankelijk van je vermogen en thuissituatie.

Wat veel mensen niet weten over de Ziektewet

De Ziektewet is geen automatische vervolg op loondoorbetaling. Er zit vaak een gat tussen het moment dat je werkgever stopt met betalen en het moment dat het UWV begint. Dat gat kan weken duren. Zorg dus dat je financieel voorbereid bent. Heb je een buffer, een partner met inkomen, of andere middelen om die periode te overbruggen? Zo niet, neem dan contact op met de gemeente voor tijdelijke ondersteuning.

Ook belangrijk: de Ziektewet gaat uit van arbeidsongeschiktheid voor je eigen werk. Dat is anders dan bij de WIA, waar gekeken wordt naar wat je in ander werk nog kunt verdienen. Het UWV beoordeelt of je je taken als grafisch ontwerper, installateur of verpleegkundige nog kunt uitvoeren. Kun je 50% van je werk nog doen, dan krijg je geen volledige uitkering. Het UWV rekent dan je restverdiencapaciteit mee.

Nog een misverstand: je mag best werken tijdens je Ziektewet-uitkering, als de verzekeringsarts daarmee instemt. Therapeutisch werken heet dat. Je mag dan een deel van je uren maken, zonder dat je uitkering direct wordt verlaagd. Dat moet wel passen bij je herstelproces. Ga je op eigen houtje weer fulltime aan de slag zonder dat te melden, dan pleeg je fraude. Het UWV kan dan de uitkering terugvorderen en je een boete opleggen.

Ziektewet voor specifieke groepen: uitzendkrachten, payrollers, directeur-grootaandeelhouders

Uitzendkrachten hebben een bijzondere positie. Zij vallen onder de Ziektewet zodra hun contract eindigt tijdens ziekte. De uitzendbureaus zijn namelijk vaak niet verplicht om loon door te betalen na afloop van het contract. Het UWV neemt dan over. De uitkering bedraagt 70% van je gemiddelde dagloon over de laatste 13 weken dat je hebt gewerkt. Heb je in die periode veel overuren gemaakt, dan telt dat mee. Heb je juist weinig gewerkt, dan valt je uitkering lager uit.

Voor payrollers geldt hetzelfde principe. Zij hebben een arbeidscontract met het payrollbedrijf, niet met het bedrijf waar ze feitelijk werken. Eindigt dat contract tijdens ziekte, dan vallen ze terug op de Ziektewet. Veel payrollbedrijven regelen dit automatisch, maar controleer altijd zelf of de aanvraag is ingediend.

Directeur-grootaandeelhouders (dga's) vormen een apart geval. Zij zijn formeel werknemer van hun eigen bv, maar hebben vaak geen recht op de Ziektewet. Waarom niet? Omdat zij zelf bepalen of ze loon doorbetalen tijdens ziekte. Het UWV gaat ervan uit dat een dga zichzelf kan ontslaan als dat nodig is, en dus niet afhankelijk is van externe bescherming. Wel kun je als dga een arbeidsongeschiktheidsverzekering bij een private verzekeraar afsluiten. Dat is geen Ziektewet, maar een commercieel product.

Wat als het UWV je aanvraag afwijst?

Het komt voor dat het UWV oordeelt dat je niet arbeidsongeschikt bent. Misschien ben je het daar niet mee eens. Je hebt dan zes weken de tijd om bezwaar te maken. Dat doe je schriftelijk, gericht aan het UWV. Je legt uit waarom je het niet eens bent met het besluit en vraagt om herbeoordeling. Stuur medische rapporten mee van je behandelaars, brieven van je huisarts of specialist, en eventueel een second opinion van een onafhankelijke arts.

Het UWV kijkt je bezwaar opnieuw. Dat kan zes tot twaalf weken duren. Blijft het UWV bij het oorspronkelijke besluit, dan krijg je een bezwaarschrift. Daar kun je dan weer tegen in beroep bij de rechtbank. Dat traject duurt vaak maanden, soms meer dan een jaar. In de tussentijd krijg je geen uitkering, tenzij je een voorlopige voorziening aanvraagt bij de rechter. Die kan bepalen dat het UWV alvast moet uitbetalen, in afwachting van de definitieve uitspraak.

Beroep gaat via de kantonrechter, afdeling bestuursrecht. Je kunt dat zelf doen, maar een gespecialiseerde advocaat vergroot je kans op succes. Veel rechtsbijstandsverzekeringen dekken dit soort procedures. Heb je die niet, dan kun je bij het Juridisch Loket terecht voor gratis advies. Ook sommige vakbonden bieden juridische bijstand aan hun leden.

De vrijwillige verzekering voor zzp'ers: loont het?

De Ziektewet voor zelfstandigen kost geld. De premie hangt af van je gekozen uitkering en wachttijd. In 2026 betaal je ruwweg tussen de €50 en €200 per maand, afhankelijk van je situatie. Dat bedrag is fiscaal aftrekbaar, waardoor de netto kosten lager uitvallen. Toch laten veel zzp'ers de verzekering links liggen. Waarom?

Deels omdat ze denken dat ze toch niet ziek worden. Dat optimisme is begrijpelijk, maar kortzichtig. Bijna een kwart van alle zzp'ers maakt op enig moment in hun loopbaan een periode van arbeidsongeschiktheid mee. Zonder verzekering sta je dan met lege handen. Je hebt geen recht op een WIA-uitkering, want die geldt alleen voor mensen die eerst onder de Ziektewet vielen als werknemer. Je kunt hooguit een bijstandsuitkering aanvragen, maar dan moet je eerst je vermogen opeten.

Toch is de vrijwillige Ziektewet niet voor iedereen geschikt. Heb je al een private arbeidsongeschiktheidsverzekering, dan heb je de Ziektewet niet nodig. Die private polissen bieden vaak betere voorwaarden: hogere uitkeringen, kortere wachttijden, minder bureaucratie. Ze zijn wel duurder. Een vergelijking laat zien dat de Ziektewet vooral interessant is voor zzp'ers met een laag of middeninkomen, die niet veel geld willen uitgeven aan premie.

Let op: je kunt je alleen verzekeren als je gezond bent. Heb je al klachten, een chronische aandoening of een eerdere periode van arbeidsongeschiktheid achter de rug, dan kan het UWV je aanvraag afwijzen. Ook oudere zzp'ers boven de 55 jaar kunnen te maken krijgen met hogere premies of een beperkte dekking. Dat is een belangrijk verschil met de verplichte verzekering voor werknemers, waar je altijd automatisch onder valt.

Ziektewet en andere uitkeringen: hoe verhoudt dat zich?

Krijg je een WW-uitkering en word je ziek, dan gaat de Ziektewet voor. Het UWV stopt tijdelijk je WW en start een Ziektewet-uitkering. Die is in principe even hoog: 70% van je dagloon. Het voordeel is dat de Ziektewet-periode niet meetelt voor de maximale duur van je WW. Stel je hebt recht op 24 maanden WW (maximale duur volgens de huidige regels). Je bent zes maanden ziek tijdens je WW. Dan heb je na herstel nog steeds 24 maanden WW tegoed, niet 18.

Heb je een bijstandsuitkering en word je ziek, dan blijft de bijstand gewoon doorlopen. De Ziektewet gaat namelijk voor inkomen uit werk, niet voor bijstand. Wel kan de gemeente je verplichten om mee te werken aan re-integratie zodra je weer arbeidsgeschikt bent. Weiger je dat, dan kan de bijstand worden gekort.

Voor AOW-gerechtigden geldt de Ziektewet niet. Je bent dan met pensioen en hebt geen inkomen uit arbeid meer dat beschermd moet worden. Werk je nog een paar dagen per week naast je AOW en word je ziek, dan moet je werkgever gewoon doorbetalen volgens de normale regels. Pas na twee jaar zou de Ziektewet in theorie kunnen gelden, maar in de praktijk komt dat bijna nooit voor bij AOW'ers.

Wanneer moet je een advocaat of gespecialiseerde jurist inschakelen?

In veel gevallen kun je de Ziektewet-aanvraag zelf regelen. Het UWV heeft duidelijke formulieren en de procedure is overzichtelijk. Toch zijn er situaties waarin professionele hulp verstandig is. Bijvoorbeeld wanneer het UWV twijfelt aan je arbeidsongeschiktheid en je geen uitkering toekent. Of wanneer je werkgever weigert om je ziekmelding door te geven aan het UWV, waardoor je vast komt te zitten.

Ook bij complexe situaties loont een jurist. Denk aan een combinatie van meerdere uitkeringen, discussie over je dienstverband (ben je wel werknemer of eigenlijk zzp'er?), of als je tegelijk een WIA-aanvraag loopt. Een specialist in socialezekerheidsrecht kan dan de verschillen uitleggen en ervoor zorgen dat je niet tussen wal en schip valt.

Advocaten zijn duur, maar niet altijd nodig. Begin bij het Juridisch Loket. Dat is een gratis eerste hulp bij juridische vragen, met vestigingen door heel Nederland. Zij kunnen je doorverwijzen naar gesubsidieerde rechtshulp als je inkomen laag is. Ook je vakbond biedt vaak gratis of goedkope juridische bijstand. Ben je lid van FNV, CNV of een andere bond, vraag dan wat ze kunnen betekenen.

Let op: inschakelen van een advocaat betekent niet dat je direct gelijk krijgt. Maar het vergroot je kans op een eerlijke behandeling. Het UWV neemt bezwaren serieuzer wanneer die professioneel zijn onderbouwd. En in beroepsprocedures bij de rechtbank is juridische kennis bijna onmisbaar. Rechters verwachten dat je je zaak helder presenteert, met verwijzingen naar relevante wetsartikelen en jurisprudentie. Zonder hulp is dat lastig.

Praktische tips die het verschil maken

Bewaar alles. Elke brief van het UWV, elk medisch rapport, elk mailcontact met je werkgever. Ziektewet-dossiers kunnen jaren lopen, en je moet later kunnen aantonen wat er is afgesproken. Gebruik een aparte map of digitale folder.

Reageer altijd op tijd. Het UWV stuurt je regelmatig formulieren, oproepen voor keuring of vragen over je situatie. Mis je een deadline, dan kan je uitkering worden stopgezet. Zet belangrijke datums in je agenda, met een herinnering een week van tevoren.

Wees eerlijk, maar niet te bescheiden. Tijdens een keuring door de verzekeringsarts is het verleidelijk om te zeggen dat het wel meevalt. Dat werkt tegen je. Geef een realistisch beeld van je beperkingen. Kun je maar twee uur achter elkaar zitten, zeg dat dan. Heb je last van concentratieproblemen, benoem dat. De arts moet een volledig beeld krijgen.

Vraag om een verslag na elk gesprek met de verzekeringsarts. Je hebt daar recht op volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Controleer of de informatie klopt. Staat er iets fout, dan kun je dat laten corrigeren. Dat voorkomt misverstanden later.

Overleg met je huisarts voordat je een aanvraag indient. Jouw huisarts kent je medische geschiedenis en kan helpen met het aanleveren van bewijsstukken. Sommige huisartsen schrijven ook een begeleidende brief voor het UWV, waarin ze uitleggen waarom je echt niet kunt werken. Dat kan de doorslag geven.

De toekomst van de Ziektewet: wat verandert er?

De Ziektewet staat onder druk. Het aantal zzp'ers in Nederland groeit nog steeds, en daarmee ook de discussie over hun sociale zekerheid. Sommige politieke partijen willen de vrijwillige verzekering uitbreiden of zelfs verplicht maken. Andere partijen vinden dat zzp'ers zelf verantwoordelijk zijn voor hun inkomen bij ziekte.

In 2023 is het Verzamelwet SZW aangenomen, met een aantal wijzigingen in de Ziektewet. Die gaan vooral over de controle op misbruik en de versnelling van procedures. Het UWV krijgt meer bevoegdheden om onderzoek te doen naar frauduleuze aanvragen. Tegelijk moeten besluiten sneller worden genomen: niet langer dan acht weken na aanvraag, behalve in uitzonderlijke gevallen.

Voor 2026 en daarna wordt gewerkt aan betere digitalisering. Het hele proces moet straks online kunnen, met een persoonlijk dashboard waarop je de status van je aanvraag kunt volgen. Ook komt er meer samenwerking tussen het UWV, gemeenten en zorgverzekeraars, zodat je niet steeds dezelfde informatie hoeft aan te leveren.

Toch blijft de kern hetzelfde: de Ziektewet is een vangnet voor specifieke situaties waarin je niet meer onder loondoorbetaling valt. Dat principe verandert niet snel. Wel wordt de uitvoering strakker, de controle strenger en de verantwoordelijkheid van de aanvrager groter. Het is dus zaak dat je goed geïnformeerd bent en je rechten kent.

Veelgemaakte fouten bij het aanvragen van de Ziektewet

Veel mensen wachten te lang met aanvragen. Ze denken dat het UWV vanzelf in actie komt zodra hun werkgever stopt met betalen. Dat gebeurt niet. Jij moet zelf het initiatief nemen. Elke week uitstel betekent een week zonder inkomen.

Een andere fout: onderschatten hoe streng de verzekeringsarts toetst. Je wordt niet zomaar arbeidsongeschikt verklaard. De arts kijkt naar objectieve medische gegevens, functionele beperkingen en wat je nog wel kunt. Vage klachten zonder medische onderbouwing worden vaak afgewezen. Zorg dus dat je huisarts of specialist duidelijke rapportages levert.

Ook komt het voor dat mensen tijdens hun Ziektewet-uitkering op vakantie gaan zonder dat te melden. Dat is niet altijd verboden, maar je moet wel toestemming vragen. Ga je zonder te melden naar het buitenland, dan kan het UWV concluderen dat je toch niet zo ziek bent. Gevolg: stopzetting van je uitkering en terugvordering van al betaalde bedragen.

Verder vergeten veel zzp'ers dat de vrijwillige verzekering pas ingaat na een wachttijd. Word je twee weken na afsluiten van de polis ziek, dan heb je vaak nog geen recht op uitkering. Daar zit een ingroeiperiode van meestal een maand tussen. Lees de polisvoorwaarden dus goed.

Verschil tussen Ziektewet, WIA en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen

Deze drie voorzieningen worden vaak door elkaar gehaald. De Ziektewet is voor tijdelijke arbeidsongeschiktheid, meestal met een maximale duur van één of twee jaar afhankelijk van je situatie. De WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) is voor langdurige of blijvende arbeidsongeschiktheid. Je komt daar pas voor in aanmerking na een periode van twee jaar ziekte, en alleen als je eerst werknemer was.

Een private arbeidsongeschiktheidsverzekering is een commercieel product. Die sluit je af bij een verzekeraar zoals