Ziektewet: voor wie geldt deze uitkering nog?

Welke Ziektewet: De Belangrijkste Verschillen voor Nederlandse Werknemers

De term "Ziektewet" roept vaak verwarring op. Veel werknemers denken dat er één Ziektewet is die altijd geldt bij ziekte, maar de werkelijkheid is genuanceerder. In Nederland bestaat de Ziektewet (ZW) nog steeds, maar geldt niet meer voor de meeste werknemers. Sinds 1 januari 2004 vallen de meeste mensen onder de Wet verbetering poortwachter, waarbij je werkgever twee jaar lang je loon doorbetaalt. De Ziektewet is alleen nog van toepassing op specifieke groepen: flexwerkers zonder werkgever, mensen met een uitkering die ziek worden, en bepaalde tijdelijke contracten.

Stel: je werkt via een uitzendbureau en je contract loopt af terwijl je ziek bent. Dan kan de Ziektewet voor jou van toepassing zijn. Of je bent uitkeringsgerechtigde en wordt ziek tijdens je sollicitatietraject. Ook dan speelt de ZW mogelijk een rol. Maar werk je met een vast contract of zelfs een tijdelijk contract bij een reguliere werkgever? Dan ben je niet verzekerd via de Ziektewet, maar heeft je werkgever de verplichting om je loon door te betalen op basis van artikel 7:629 BW.

Dit artikel legt uit welke Ziektewet voor jou van toepassing is, wat het verschil is met loondoorbetaling door je werkgever, en wanneer je daadwerkelijk een beroep kunt doen op de ZW.

Wat is de Ziektewet (ZW) precies?

De Ziektewet is een sociale verzekering die inkomensvervanging biedt aan mensen die ziek zijn en niet meer (volledig) kunnen werken. De wet staat in het Burgerlijk Wetboek en wordt uitgevoerd door het UWV. De uitkering bedraagt maximaal 70% van je dagloon, met een maximum dat gekoppeld is aan het wettelijk maximumdagloon.

Belangrijk om te begrijpen: de Ziektewet is niet hetzelfde als de wettelijke verplichting tot loondoorbetaling. Als je een normale arbeidsovereenkomst hebt, valt loondoorbetaling bij ziekte onder artikel 7:629 BW. Dit betekent dat je werkgever verplicht is om minimaal 70% van je loon door te betalen gedurende maximaal 104 weken (2 jaar). Veel werkgevers betalen zelfs 100% door in het eerste ziektejaar, afhankelijk van je CAO of arbeidsovereenkomst.

De Ziektewet geldt alleen voor mensen die op het moment van ziek worden:

• Geen werkgever meer hebben (bijvoorbeeld omdat hun tijdelijke contract is afgelopen)
• Een uitkering ontvangen (zoals WW, bijstand, of een re-integratietraject volgen)
• In bepaalde flexsituaties werken zonder vaste werkgever
• Zelfstandig ondernemer waren en zich vrijwillig hebben verzekerd voor de ZW

Voor wie geldt de Ziektewet nog in 2026?

Sinds de invoering van de Wet verbetering poortwachter in 2004 is de doelgroep van de Ziektewet drastisch verkleind. Toch zijn er nog steeds situaties waarin je onder deze wet valt:

Situatie 1: Je contract loopt af tijdens ziekte Stel je werkt bij een supermarkt met een contract van 6 maanden. Na 4 maanden word je ziek. Je werkgever betaalt je loon door zoals verplicht. Je contract loopt echter af terwijl je nog steeds ziek bent. Vanaf dat moment heb je geen werkgever meer die kan doorbetalen. Dan kan de ZW van toepassing worden, mits je aan de voorwaarden voldoet (voldoende gewerkt hebt in de afgelopen periode).

Situatie 2: Ziek tijdens een WW-uitkering Je ontvangt een WW-uitkering van het UWV. De eerste 2 maanden krijg je 75% van je dagloon, daarna 70% (volgens de huidige regeling). Word je ziek terwijl je een WW-uitkering ontvangt? Dan kan de Ziektewet van kracht worden. Je WW-uitkering wordt dan omgezet naar een ZW-uitkering. Het percentage blijft 70% van je dagloon, maar de regels verschillen. Bij de ZW hoef je bijvoorbeeld niet te solliciteren, want je bent arbeidsongeschikt.

Situatie 3: Uitzendkracht of oproepkracht zonder lopend contract Werk je regelmatig via uitzendbureaus maar heb je tussen opdrachten door geen actief contract? Word je ziek in een periode zonder contract, maar heb je wel recent genoeg gewerkt? Dan kun je mogelijk een beroep doen op de ZW. Dit is een grijze zone waar werknemers vaak tegenaan lopen. Neem contact op met het UWV om te checken of je recht hebt.

Situatie 4: Vrijwillig verzekerd als zelfstandige Zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) vallen normaal niet onder werknemersverzekeringen. Je kunt je echter vrijwillig verzekeren voor de Ziektewet. Dit kost een premie die je zelf betaalt, en het moet wél voor aanvang van je ziekte zijn geregeld. Je kunt je niet ná het ziek worden alsnog verzekeren. Deze vrijwillige verzekering wordt uitgevoerd door het UWV.

Het verschil tussen loondoorbetaling en Ziektewet

Dit is waar veel verwarring ontstaat. Hieronder een praktische vergelijking:

Bij loondoorbetaling door werkgever (artikel 7:629 BW):

• Je hebt een werkgever met een actieve arbeidsovereenkomst
• Minimaal 70% van je loon wordt doorbetaald (vaak 100% in eerste jaar volgens CAO)
• Maximale duur: 104 weken (2 jaar)
• Je blijft in dienst van je werkgever
• Werkgever mag re-integratie-inspanningen van je vragen
• Na 2 jaar wordt je situatie beoordeeld door UWV voor eventuele WIA-uitkering
• Je werkgever betaalt premies en heeft verplichtingen onder de Wet verbetering poortwachter

Bij Ziektewet (ZW) via UWV:

• Je hebt géén werkgever (meer) op moment van ziekmelding
• Uitkering van 70% van je dagloon
• Maximale duur: 104 weken (2 jaar), maar vaak korter afhankelijk van je werkverleden
• Je bent verzekerde bij UWV
• UWV kan re-integratie-inspanningen van je vragen
• Na afloop ZW wordt bekeken of je in aanmerking komt voor WIA
• Geen werkgever die verantwoordelijk is voor re-integratie

Een praktijkvoorbeeld: Marieke werkt als verkoopmedewerker bij een kledingwinkel met een contract tot 1 juli 2026. Op 15 mei wordt ze ziek door burn-out. Haar werkgever betaalt haar loon door tot 1 juli. Op die datum loopt haar contract af. Marieke is nog steeds ziek. Vanaf 2 juli kan ze mogelijk een ZW-uitkering aanvragen bij het UWV, omdat ze geen werkgever meer heeft die kan doorbetalen.

Hoe vraag je de Ziektewet aan?

Als je vermoedt dat je onder de Ziektewet valt, moet je actie ondernemen:

1. Meld je ziek bij het UWV binnen een week nadat je arbeidsovereenkomst is geëindigd of vanaf het moment dat je ziek bent zonder werkgever. Dit kan via de website van het UWV of telefonisch.

2. Verzamel bewijsstukken: loonstroken van je laatste werkgever, een kopie van je arbeidsovereenkomst, en eventueel een werkgeversverklaring. Ook een doktersverklaring is nodig.

3. Vul het aanvraagformulier in op de website van het UWV. Dit heet "Aanvraag Ziektewet". Je hebt hiervoor DigiD nodig.

4. Wacht op beoordeling. Het UWV controleert of je voldoende hebt gewerkt (er geldt een referte-eis: je moet in een bepaalde periode vóór je ziekmelding voldoende weken hebben gewerkt). Ook wordt beoordeeld of je daadwerkelijk arbeidsongeschikt bent.

5. Laat je keuren door de verzekeringsarts van het UWV. Deze arts beoordeelt of je inderdaad niet kunt werken vanwege je ziekte of gebrek.

Let op: als je te laat bent met je ziekmelding, kun je je recht op uitkering verliezen. De termijn is streng: binnen 1 week na het moment dat je zonder werk komt te zitten of ziek wordt zonder werkgever.

Hoogte en duur van de ZW-uitkering

De uitkering bedraagt 70% van je dagloon. Het dagloon wordt berekend op basis van je loon in de periode voordat je ziek werd. Er geldt een maximum: het dagloon wordt gemaximeerd op het wettelijk maximumdagloon, dat jaarlijks wordt aangepast.

De duur van de ZW-uitkering hangt af van je arbeidsverleden:

• Heb je in de 39 weken voor je ziekmelding minimaal 26 weken gewerkt? Dan heb je recht op ZW voor maximaal 104 weken (2 jaar).
• Heb je minder gewerkt? Dan kan de duur korter zijn.

Vergelijk dit met de WW-uitkering: daar krijg je de eerste 2 maanden 75% van je dagloon, daarna 70%. Bij de Ziektewet is het direct 70%, maar je hoeft niet actief te solliciteren omdat je arbeidsongeschikt bent.

Na afloop van de ZW-periode (meestal na 2 jaar) wordt onderzocht of je in aanmerking komt voor een WIA-uitkering (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen). Dit is een langdurige arbeidsongeschiktheidsuitkering voor mensen die structureel niet meer volledig kunnen werken.

Veel voorkomende misverstanden over de Ziektewet

Misverstand 1: "Ik ben ziek, dus ik krijg Ziektewet" Nee. Als je een normale arbeidsovereenkomst hebt, betaalt je werkgever je loon door. De Ziektewet geldt alleen als je geen werkgever (meer) hebt.

Misverstand 2: "De Ziektewet is hetzelfde als ziekteverlof" Ziekteverlof is iets anders. Dat betekent simpelweg dat je niet kunt werken door ziekte. De Ziektewet is een specifieke uitkering voor mensen zonder werkgever.

Misverstand 3: "Mijn werkgever moet ZW-premie voor mij betalen" Sinds 2004 betalen werkgevers geen ZW-premie meer voor reguliere werknemers, omdat zij nu zelf verantwoordelijk zijn voor loondoorbetaling. Alleen voor specifieke groepen (zoals uitkeringsgerechtigden) wordt nog ZW-premie betaald door het UWV.

Misverstand 4: "ZW geldt automatisch na mijn contract" Nee, je moet zelf actief een aanvraag doen bij het UWV én voldoen aan de referte-eisen. Er is geen automatische overgang.

Wat als je aanvraag wordt afgewezen?

Het UWV kan je ZW-aanvraag afwijzen om verschillende redenen:

• Je hebt niet voldoende gewerkt in de referte-periode
• De verzekeringsarts oordeelt dat je niet arbeidsongeschikt bent
• Je hebt je te laat ziekgemeld
• Je werkte onder een arbeidsovereenkomst die nog loopt (dan moet je werkgever betalen)

Krijg je een afwijzing en ben je het daar niet mee eens? Dan kun je bezwaar maken. Dit moet binnen 6 weken na de beslissing. Stuur je bezwaarschrift naar het UWV. Motiveer goed waarom je denkt dat de beslissing onjuist is. Voeg nieuwe documenten toe als je die hebt (bijvoorbeeld een second opinion van een andere arts).

Wordt je bezwaar ook afgewezen? Dan kun je in beroep bij de rechtbank. Dit is een formele procedure waarbij je vaak beter een advocaat kunt inschakelen die gespecialiseerd is in socialezekerheidsrecht. Veel rechtsbijstandsverzekeringen dekken deze kosten.

Ziektewet en re-integratie

Ook als je onder de Ziektewet valt, word je geacht mee te werken aan re-integratie. Het UWV kan van je vragen dat je:

• Meewerkt aan een re-integratieplan
• Aangepast werk accepteert als je gedeeltelijk arbeidsgeschikt bent
• Regelmatig contact onderhoudt met je casemanager bij het UWV
• Meewerkt aan keuringen door de verzekeringsarts

Weiger je mee te werken zonder goede reden? Dan kan het UWV je uitkering korten of stopzetten. Dit heet een maatregel. Je krijgt hier altijd eerst een waarschuwing voor.

De regels zijn vergelijkbaar met de Wet verbetering poortwachter, maar nu is het UWV je "werkgever" in plaats van een bedrijf. Je hebt minder bescherming dan bij een normale arbeidsovereenkomst, omdat er geen ontslagrecht van toepassing is (je bent immers niet in dienst).

Wanneer moet je een arbeidsrechtadvocaat raadplegen?

Hoewel veel ZW-aanvragen standaard verlopen, zijn er situaties waarin juridisch advies verstandig is:

• Je werkgever betwist of je arbeidsovereenkomst is beëindigd. Dan is onduidelijk of je onder loondoorbetaling of ZW valt. Dit komt voor bij onduidelijke contracten of bij discussie over een opzegging.

• Het UWV wijst je aanvraag af terwijl je zeker weet dat je recht hebt. Een advocaat kan beoordelen of bezwaar kans van slagen heeft en kan het bezwaarschrift opstellen.

• Je bent zelfstandige en hebt een hybride situatie (deels in dienst, deels zzp). Dan is onduidelijk of je onder de ZW valt of dat je zelf voor inkomen moet zorgen.

• Er is discussie over de hoogte van je dagloon. Als het UWV een lager dagloon hanteert dan jij denkt dat klopt, kan dit grote financiële gevolgen hebben.

• Je wordt door het UWV verplicht tot werk dat je gezondheid schaadt. Als de verzekeringsarts vindt dat je kunt werken maar je eigen behandelend arts adviseert rust, zit je in een lastig parket.

Zoek een advocaat die gespecialiseerd is in socialezekerheidsrecht of arbeidsrecht. Veel kantoren bieden een gratis intakegesprek. Check ook of je rechtsbijstandsverzekering de kosten dekt. Heb je die niet en weinig inkomen? Dan kun je toevoeging aanvragen bij de Raad voor Rechtsbijstand voor gesubsidieerde rechtshulp.

Praktische tips voor wie mogelijk onder de ZW valt

1. Documenteer alles. Bewaar loonstroken, contracten, correspondentie met je werkgever en medische informatie. Bij een ZW-aanvraag heb je dit allemaal nodig.

2. Meld je op tijd ziek. De termijn van 1 week is keihard. Te laat = geen uitkering.

3. Blijf in contact met je huisarts. De verzekeringsarts van het UWV baseert zijn oordeel mede op informatie van je behandelend arts. Zorg dat je medisch dossier compleet en actueel is.

4. Weet wat je dagloon is. Bereken zelf wat je uitkering zou moeten zijn. Controleer of het UWV hetzelfde bedrag hanteert.

5. Ga ervan uit dat het UWV controleert. Fraude wordt hard aangepakt. Werk je toch (zwart) terwijl je ZW ontvangt? Dan riskeer je terugvordering, boetes en zelfs strafrechtelijke vervolging.

6. Werk mee aan re-integratie, maar ken je grenzen. Je hoeft geen werk te accepteren dat je gezondheid verder schaadt. Laat dit schriftelijk vastleggen door je arts als het UWV druk uitoefent.

De Ziektewet is een vangnet voor een specifieke groep werknemers die tussen wal en schip dreigt te vallen. Voor de meeste mensen met een reguliere baan is de wet niet relevant, omdat hun werkgever gewoon doorbetaalt. Maar val je in een flexibele constructie, heb je tijdelijke contracten of ben je tussen banen in? Dan is het goed om te weten dat de ZW bestaat en wanneer je er een beroep op kunt doen.