Ontslag tijdens proeftijd: wat mag wel en niet in 2026?

Ontslag tijdens de proeftijd: wat mag wel en niet in 2026?

De proeftijd lijkt simpel: je probeert elkaar uit, en als het niet klikt, gaan jullie uit elkaar. Maar in de praktijk blijkt een ontslag tijdens de proeftijd ingewikkelder dan veel werkgevers en werknemers denken. Een enkele werkdag vergeten in de opzegbrief kan betekenen dat je werkgever je nóg maanden moet doorbetalen. Of die korte ziekmelding vlak voor je proeftijd afloopt? Die kan ervoor zorgen dat een ontslag juridisch ongeldig is.

Dit artikel legt uit wat er wettelijk kan en moet bij ontslag tijdens de proeftijd. Met concrete voorbeelden en een duidelijk antwoord op de vraag wanneer je naar een arbeidsrechtadvocaat moet stappen.

Wat is een proeftijd precies?

Een proeftijd is een afgesproken periode aan het begin van je arbeidscontract waarin zowel werkgever als werknemer eenvoudiger uit elkaar kunnen. De wettelijke basis vind je in artikel 7:652 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Tijdens deze periode hoef je geen toestemming van UWV of rechtbank, en de opzegtermijn is veel korter dan bij een gewoon ontslag.

De proeftijd moet schriftelijk worden afgesproken in je arbeidscontract vóórdat je begint met werken. Je kunt niet halverwege een aanstelling alsnog een proeftijd afspreken. Die overeenkomst moet je dus al hebben getekend vóór je eerste werkdag.

De belangrijkste regels:

• Bij een contract korter dan 6 maanden: maximaal 1 maand proeftijd
• Bij een contract van 6 maanden of langer: maximaal 2 maanden proeftijd
• Voor beide partijen moet dezelfde proeftijd gelden (artikel 7:652 lid 3 BW)
• Een proeftijdbeding in een tijdelijk contract korter dan 6 maanden kan juridisch gezien wel, maar bij zeer korte contracten (bijvoorbeeld 2 weken) wordt dit vaak als onredelijk beschouwd

Een veelgemaakte fout: een bedrijf biedt je een contract voor 5 maanden aan met een proeftijd van 2 maanden. Dit mag niet. De maximale proeftijd is dan 1 maand. Als je werkgever dit toch heeft opgenomen, is het proeftijdbeding volledig nietig. Dan gelden de normale ontslagregels vanaf dag één.

Hoe werkt opzeggen tijdens de proeftijd?

Opzeggen in de proeftijd moet schriftelijk. Een mondeling "het is niks voor ons" op de werkvloer telt niet als geldig ontslag. Je werkgever moet je een brief (of e-mail) sturen waarin staat dat het dienstverband wordt beëindigd.

De opzegtermijn bedraagt minimaal één dag, voor zowel werkgever als werknemer (artikel 7:672 lid 1 BW). Let op: dat is een werkdag, geen kalenderdag. Als je werkgever je op dinsdagochtend opzegt, eindigt je contract dus pas op woensdag aan het einde van de werkdag. Veel werkgevers vergeten dit en laten mensen per direct vertrekken, waarbij ze vergeten die laatste dag door te betalen. Dat is een fout.

Je mag in het arbeidscontract een langere opzegtermijn afspreken, maar nooit korter dan één dag. Een clausule "opzeggen tijdens proeftijd kan per direct" is ongeldig.

Praktijkvoorbeeld: Stel je werkt sinds 3 januari bij een bedrijf met een proeftijd van 2 maanden. Op 20 februari krijg je een brief dat het niet goed gaat. De werkgever zegt je per direct op. Dat mag niet. Met een opzegtermijn van één dag eindigt je contract op zijn vroegst op 21 februari. Vergeet die ene dag niet op te eisen, het gaat om je salaris en pensioenopbouw.

Wanneer mag een werkgever je tijdens de proeftijd ontslaan?

Hier zit de grootste misvatting: veel werkgevers denken dat ze tijdens de proeftijd zonder reden kunnen ontslaan. Dat klopt niet helemaal. Artikel 7:681 BW verbiedt ontslag op grond van discriminatie, bijvoorbeeld vanwege geslacht, geloof, of lidmaatschap van een vakbond. Ook ontslag tijdens ziekte of zwangerschap is in principe verboden.

Je mag dus niet worden ontslagen tijdens de proeftijd vanwege:

• Zwangerschap of zwangerschapsverlof
• Ziekte (met belangrijke nuance, zie hieronder)
• Lidmaatschap vakbond of ondernemingsraad
• Discriminerende redenen (ras, geloof, geaardheid)

De nuance bij ziekte: als je tijdens de proeftijd ziek wordt, loopt de proeftijd gewoon door. Als je twee weken ziek bent tijdens een proeftijd van twee maanden, stopt de proeftijd niet automatisch na 2 maanden en 2 weken. Alleen als in de cao of het contract staat dat de proeftijd wordt opgeschort tijdens ziekte, gebeurt dat.

Maar: een werkgever mag je tijdens ziekte wel degelijk ontslaan in de proeftijd, zolang het ontslag niet het gevolg is van de ziekte zelf. Stel je functioneert slecht in de eerste drie weken, en in week vier word je ziek. Dan mag je werkgever je tijdens die ziekte nog steeds ontslaan vanwege je slechte functioneren, mits dat aantoonbaar is. In de praktijk is dit een juridisch mijnenveld. Als je denkt dat je werkgever je ontslaat vanwege ziekte, schakel dan meteen een advocaat in.

Wat krijg je bij ontslag tijdens de proeftijd?

Bij een regulier ontslag in Nederland heb je vaak recht op een transitievergoeding (artikel 7:673 BW). Die krijg je niet bij ontslag tijdens de proeftijd. Ook een WW-uitkering is niet altijd vanzelfsprekend.

WW-uitkering na proeftijdontslag:

Als je werkgever je tijdens de proeftijd ontslaat, heb je in principe recht op een WW-uitkering via UWV. Je moet wel aan de opbouweis voldoen: je hebt in de 36 weken vlak vóór je werkloosheid minimaal 26 weken gewerkt. Als je net van school komt of een lange tijd werkloos was, kan dit problemen opleveren.

De WW-uitkering bedraagt de eerste twee maanden 75% van je dagloon, daarna 70% van je dagloon (volgens UWV). De maximale duur van een WW-uitkering is 24 maanden, afhankelijk van je arbeidsverleden. Bij een kort dienstverband krijg je vaak slechts enkele maanden WW.

Let op: als jij zelf ontslag neemt tijdens de proeftijd, krijg je meestal géén WW-uitkering. UWV beschouwt dit als verwijtbare werkloosheid. Je krijgt dan vaak een opschorting van je WW-rechten voor minimaal één maand.

Vakantiedagen: Je houdt recht op de vakantiedagen die je hebt opgebouwd, ook als je tijdens de proeftijd wordt ontslagen. Bij een fulltime dienstverband bouw je per maand minimaal 1,67 vakantiedag op (bij 20 wettelijke vakantiedagen per jaar). Niet-opgenomen dagen moet je werkgever uitbetalen.

Vakantiegeld: Ook het opgebouwde vakantiegeld (8% van je brutoloon) moet worden uitbetaald bij ontslag.

Wanneer is een ontslag tijdens de proeftijd ongeldig?

Een proeftijdontslag kan ongeldig zijn in deze gevallen:

1. Geen of ongeldige proeftijd afgesproken Als er in je contract géén proeftijd staat, of als de proeftijd te lang is voor de duur van je contract, kun je niet zomaar worden ontslagen. Je werkgever moet dan de normale ontslagprocedure volgen via UWV of de rechtbank.

2. Proeftijd al verstreken Dit komt vaker voor dan je denkt. Stel je hebt een contract voor 1 jaar met een proeftijd van 2 maanden vanaf 1 maart. De proeftijd eindigt dan op 1 mei. Als je werkgever je op 3 mei probeert te ontslaan "in de proeftijd", is dat ongeldig. Tel de maanden nauwkeurig na.

3. Schending opzegtermijn Als je werkgever je per direct laat gaan zonder de minimale opzegtermijn van één dag in acht te nemen, is het ontslag niet per se ongeldig, maar heb je wel recht op doorbetaling van salaris tot het moment dat het ontslag rechtsgeldig was ingegaan.

4. Verboden ontslaggrond Als je kunt bewijzen dat het ontslag discriminerend is, of te maken heeft met je vakbondslidmaatschap, zwangerschap of een melding van een misstand (klokluiden), dan is het ontslag vernietigbaar. Je moet dit wel binnen twee maanden aanvechten bij de rechter (artikel 7:683 BW).

Praktijkvoorbeeld: Een vrouw van 28 jaar werkt vier weken bij een advocatenkantoor als juridisch medewerker. Ze vertelt in week vijf dat ze zwanger is. Een week later krijgt ze ontslag tijdens de proeftijd, officieel omdat haar "werkhouding niet past bij de cultuur". Dit ontslag is zeer waarschijnlijk discriminerend en dus vernietigbaar. Zij moet binnen twee maanden naar de rechter. Een dergelijke zaak wint zij vrijwel altijd, en krijgt dan doorbetaling plus eventueel schadevergoeding.

Ontslag nemen als werknemer tijdens de proeftijd

Ook jij als werknemer kunt tijdens de proeftijd ontslag nemen. Dezelfde regels gelden: schriftelijk, met minimaal één dag opzegtermijn. Je hoeft geen reden te geven.

Financiële gevolgen voor jou:

• Géén recht op WW-uitkering (meestal)
• Wel doorbetaling salaris tot einde opzegtermijn
• Uitbetaling opgebouwde vakantiedagen en vakantiegeld

Als je een nieuwe baan hebt gevonden, is het verstandig om tijdens de proeftijd over te stappen als het niet bevalt. Je hoeft dan niet maanden te wachten met een opzegtermijn van één of twee maanden. Dat is het grote voordeel van de proeftijd voor werknemers.

Een praktische tip: wacht niet tot de allerlaatste dag van je proeftijd met opzeggen. Als je op de laatste dag van je proeftijd ontslag neemt, moet je werkgever akkoord gaan met het datum waarop het ontslag ingaat, of je moet alsnog een langere opzegtermijn hanteren volgens je arbeidscontract. Regel het dus een paar dagen voor het einde van je proeftijd.

Veelgemaakte fouten en valkuilen

1. Opschorten proeftijd tijdens ziekte Veel werkgevers denken dat de proeftijd automatisch wordt opgeschort als je ziek bent. Dat is niet zo, tenzij dit expliciet in de cao of het contract staat. Als jij twee weken ziek bent tijdens een proeftijd van twee maanden, is de proeftijd daarna gewoon voorbij. De werkgever kan je niet daarna alsnog in de proeftijd ontslaan.

2. Verlengde proeftijd bij opvolgende contracten Als je eerst een tijdelijk contract had bij een werkgever, en je krijgt daarna een vast contract, mag er géén nieuwe proeftijd in dat vaste contract. De wetgever beschouwt dit als misbruik van de proeftijdregeling. Tenzij er meer dan zes maanden tussen beide contracten zit, of je gaat een totaal andere functie doen.

3. Ondertekenen tijdens proeftijd Soms biedt een werkgever je aan het einde van je proeftijd een nieuw contract met daarin opnieuw een proeftijd. Dit mag alleen als het om een wezenlijk andere functie gaat (bijvoorbeeld van stagiair naar medewerker). Zomaar opnieuw een proeftijd afspreken voor dezelfde functie kan niet.

4. Te korte reactietermijn bij ontslag Als je vindt dat je onterecht bent ontslagen tijdens de proeftijd, heb je twee maanden de tijd om naar de rechter te stappen (artikel 7:686a BW). Die termijn begint op de dag dat het ontslag ingaat, niet op de dag dat je de brief ontvangt. Wacht dus niet te lang met het inschakelen van een advocaat.

Wanneer een arbeidsrechtadvocaat raadplegen?

In deze situaties moet je direct juridisch advies inwinnen:

• Je wordt ontslagen tijdens ziekte of zwangerschap
• Je vermoedt discriminatie (leeftijd, afkomst, geloof, geslacht)
• Er staat géén proeftijd in je contract, maar je wordt wel tijdens de eerste maanden ontslagen
• Je krijgt ontslag vlak nadat je een melding hebt gedaan van misstanden
• De proeftijd in je contract lijkt langer dan wettelijk toegestaan
• Je werkgever weigert je laatste salaris, vakantiedagen of vakantiegeld uit te betalen

Een eerste gesprek bij een advocaat kost vaak tussen de €150 en €300 (afhankelijk van het kantoor), maar veel rechtsbijstandverzekeringen vergoeden arbeidsrechtadvies volledig. Check je polis bij Arag, DAS, ANWB Rechtsbijstand of welke verzekeraar je ook hebt. Ook het Juridisch Loket kan je kosteloos doorverwijzen als je inkomen onder een bepaalde grens valt.

Bij een onterecht ontslag kun je aanspraak maken op:

• Doorbetaling van salaris tot het moment dat het ontslag rechtsgeldig had kunnen zijn (vaak maanden)
• Een billijke vergoeding (schadevergoeding) bovenop het salaris
• Herstel van het dienstverband (zelden toegepast, maar juridisch mogelijk)

Rekenvoorbeeld: Stel je verdient €2.800 bruto per maand. Je wordt na vijf weken ontslagen tijdens een proeftijd van twee maanden. Later blijkt dat er helemaal geen geldige proeftijd was afgesproken. Je werkgever had via UWV moeten ontslaan, wat minimaal drie maanden had geduurd. Je hebt dan recht op doorbetaling van minimaal drie maanden salaris: €8.400 bruto. Plus eventueel een billijke vergoeding van enkele duizenden euro's. De kosten van een advocaat (vaak €2.000 tot €5.000) worden in zo'n geval meestal op de werkgever verhaald.

Praktische checklist: ben ik rechtsgeldig ontslagen?

Controleer deze punten als je ontslag krijgt tijdens de proeftijd:

☑ Staat er een proeftijd in mijn arbeidscontract?
☑ Is de lengte van de proeftijd correct voor mijn contractduur?
☑ Heb ik het contract ondertekend vóór mijn eerste werkdag?
☑ Is de proeftijd al verstreken op het moment van ontslag?
☑ Heb ik het ontslag schriftelijk ontvangen (brief of e-mail)?
☑ Is de opzegtermijn van minimaal één dag gerespecteerd?
☑ Ben ik ziek, zwanger, of heb ik recent een misstand gemeld?
☑ Heb ik in de 36 weken vóór dit contract minimaal 26 weken gewerkt (voor WW)?

Als je bij meerdere vragen twijfelt, is het verstandig om juridisch advies in te winnen voordat je iets ondertekent of instemt met een beëindigingsovereenkomst.

Tot slot: een proeftijd is bedoeld als instrument om elkaar écht te leren kennen. Voor beide partijen geldt: wees eerlijk over verwachtingen en signaleer problemen vroeg. Een ontslag tijdens de proeftijd is geen schande, maar wel een ingrijpende gebeurtening met financiële gevolgen. Ken je rechten, en laat je niet overdonderen door je werkgever. De wet beschermt ook jou tijdens deze kwetsbare eerste maanden.