Ontslagvergoeding berekenen: wat zijn je rechten?
ontslagvergoeding berekenen
Ontslagvergoeding berekenen: wat krijg je als jouw baan verdwijnt?
Waarom de transitievergoeding vaak lager uitvalt dan werknemers denken
Je ontvangt een ontslag. Na de schrik komt de vraag: waar heb ik recht op? De transitievergoeding is sinds 2015 de standaard ontslagvergoeding in Nederland, vastgelegd in artikel 7:673 BW. Veel werknemers overschatten het bedrag dat ze krijgen. De formule lijkt eenvoudig, maar zit vol uitzonderingen.
Een concreet voorbeeld. Stel je werkt 8 jaar bij een softwarebedrijf, verdient €3.500 bruto per maand en jouw werkgever moet bezuinigen. Je denkt misschien aan een jaarsalaris als afkoopsom, maar de realiteit is anders. Je krijgt 1/3 maandsalaris per dienstjaar tot 10 jaar dienst. Dat wordt: 8 x (€3.500 / 3) = €9.333 bruto. Daarvan gaat nog belastingheffing af volgens de regeling voor ontslagvergoedingen. Bij dit bedrag betaal je ongeveer 40% effectief belastingtarief over het deel boven de €680.000 (de drempel voor ontslagvergoedingen verschilt van gewone loonheffing). Je houdt dus ongeveer €5.600 netto over. Minder dan twee maandlonen.
De wet kent een keiharde startvoorwaarde: je arbeidsovereenkomst moet minimaal 24 maanden hebben geduurd (artikel 7:673 lid 1 BW). Kortere dienstverbanden leveren nul transitievergoeding op. Ook als je werkgever je na 23 maanden de laan uit stuurt wegens reorganisatie.
De formule: simpel op papier, ingewikkeld in praktijk
De basisformule voor de transitievergoeding luidt:
Voor dienstjaren tot en met het tiende jaar: 1/3 maandsalaris per dienstjaar
Vanaf het elfde dienstjaar: 1/2 maandsalaris per dienstjaar
Het "maandsalaris" betekent hier het bruto maandloon inclusief vaste toeslagen zoals ploegentoeslag of een 13e maand omgerekend naar een maandbedrag. Variabele bonussen tellen soms mee, afhankelijk van hoe structureel ze zijn. Een incidentele bonus van één jaar telt niet mee. Een jaarlijks terugkerende variabele beloning op basis van targets wél, meestal berekend over het gemiddelde van de afgelopen jaren.
Stel je werkt 15 jaar bij dezelfde supermarktketen. Je bruto maandloon is €2.800. De berekening wordt:
- Eerste 10 jaar: 10 x (€2.800 / 3) = €9.333
- Volgende 5 jaar: 5 x (€2.800 / 2) = €7.000
- Totaal: €16.333 bruto
Vanaf 50 jaar wordt het anders. Voor werknemers die op het moment van ontslag 50 jaar of ouder zijn én minimaal 10 jaar in dienst, geldt een correctiefactor. Deze correctiefactor loopt op met de leeftijd. Op 50 jaar is die factor 1, op 60 jaar 2. Voor iemand van 55 jaar met 12 dienstjaren wordt de berekening complexer. De wetgever wilde oudere werknemers extra beschermen, maar de systematiek blijft onduidelijk voor veel werkgevers.
Wanneer krijg je géén transitievergoeding ondanks ontslag
Het ontslag moet door de werkgever worden geïnitieerd. Neem je zelf ontslag? Geen transitievergoeding. Ook bij de volgende situaties krijg je niks:
Ontslag op staande voet wegens dringende reden. Als jij ernstig wangedrag pleegt (fraude, geweld, structurele werkweigering) en de werkgever je direct ontslaat via artikel 7:677 BW, vervalt je recht volledig. Let op: áls je succesvol naar de kantonrechter stapt en aantoont dat het ontslag op staande voet onterecht was, kan de rechter alsnog een transitievergoeding toekennen.
Ernstig verwijtbaar handelen van jouw kant tijdens de opzegtermijn. Zelfs bij een regulier ontslag kan je transitievergoeding verdampen als je in de opzegtermijn bewust bedrijfsschade veroorzaakt of weigert mee te werken aan een ordelijke overdracht.
Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd. Contracts voor bepaalde tijd geven géén transitievergoeding bij het aflopen van de termijn. Tenzij de werkgever de overeenkomst voortijdig beëindigt. Dan geldt dezelfde formule. Deze uitzondering zorgt ervoor dat werkgevers steeds vaker tijdelijke contracten inzetten, hoewel de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) dit heeft willen beperken.
Faillissement. Bij faillissement betaalt het UWV de transitievergoeding tot een maximum van €91.000 (stand 2026, bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd). Verdien je veel en heb je lange diensttijd? Dan loop je risico op een lager bedrag dan waar je wettelijk recht op hebt. Het restant kun je in theorie claimen bij de curator, maar in de meeste faillissementen blijft daar niks over.
Pensionering. Bereik je de AOW-leeftijd of ga je met pensioen? Geen transitievergoeding. De wetgever gaat ervan uit dat je niet meer op zoek hoeft naar nieuw werk.
De kantonrechter versus UWV-procedure: twee wegen naar hetzelfde geld
Voor de transitievergoeding hoef je meestal niet naar de rechter. Bij ontslag met wederzijds goedvinden of een UWV-ontslagvergunning berekent de werkgever de vergoeding en betaalt die uit bij het eindigen van het dienstverband. Toch eindigt ongeveer 30% van de ontslagen bij de kantonrechter.
De UWV-route. De werkgever vraagt toestemming aan UWV voor ontslag wegens bedrijfseconomische redenen of langdurige arbeidsongeschiktheid. UWV toetst of aan de voorwaarden is voldaan (zijn er voldoende redenen, is de herplaatsing onderzocht, is de opzegvolgorde juist?). Bij een positief besluit mag de werkgever opzeggen. De transitievergoeding wordt automatisch onderdeel van de beëindiging. Deze route duurt 4 tot 8 weken.
De kantonrechter-route. Werkgever en werknemer dienen samen een verzoek in tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst. Of de werkgever doet dat eenzijdig. De kantonrechter beoordeelt of er een redelijke grond is (artikel 7:669 BW kent zeven redelijke gronden: bedrijfseconomisch, langdurige arbeidsongeschiktheid, frequent ziekteverzuim, disfunctioneren, verwijtbaar handelen, gewetensbezwaren, verstoorde arbeidsverhouding). Bij toewijzing bepaalt de rechter de einddatum en de transitievergoeding. Deze route duurt 6 tot 16 weken, afhankelijk van de rechtbank.
Wat veel werknemers niet beseffen: de kantonrechter kan een billijke vergoeding toekennen bovenóp de transitievergoeding als het ontslag ernstig verwijtbaar is aan de werkgever. Bijvoorbeeld bij discriminatie, intimidatie of het niet volgen van procedures. Die billijke vergoeding kan oplopen tot een vol jaarsalaris of meer. Maar je moet wel aannemelijk maken dat de werkgever ernstig fout zat. "Ik vind het ontslag oneerlijk" is niet genoeg.
Stel je krijgt een vaststellingsovereenkomst aangeboden
Veel ontslag verloopt via een vaststellingsovereenkomst, een contract waarbij werkgever en werknemer gezamenlijk afspraken maken over de beëindiging. De werkgever biedt vaak méér dan de wettelijke transitievergoeding om gedoe te voorkomen. Jij tekent in ruil daarvoor af en doet afstand van rechtsmiddelen.
Een realistisch scenario. Je werkt 6 jaar als accountmanager, salaris €4.200 bruto per maand. De sfeer is verslechterd, je functioneert volgens jouw leidinggevende onvoldoende, maar harde bewijzen zijn er niet. De werkgever wil van je af en biedt een vertrekregeling: €15.000 bruto. De wettelijke transitievergoeding zou zijn: 6 x (€4.200 / 3) = €8.400. Je krijgt dus €6.600 extra aangeboden.
Moet je dat aannemen? Dat hangt af van drie factoren:
Hoe sterk staat jouw juridische positie? Als de werkgever niet kan aantonen dat je disfunctioneert (geen verbetertraject, geen schriftelijke waarschuwingen, geen heldere doelen), wint hij de rechtszaak niet. Dan kun je meer onderhandelen.
Wil je überhaupt blijven? Als de werkplek giftig is geworden, kan een nette exit met iets extra geld aantrekkelijker zijn dan een juridische strijd van maanden.
Krijg je een non-concurrentiebeding kwijtgescholden? Veel vaststellingsovereenkomsten bevatten ook afspraken over het intrekken van relatie- en concurrentiebedingen. Dat kan meer waard zijn dan extra geld, vooral in kleine sectoren.
Let op dit valstrik: sommige werkgevers presenteren de transitievergoeding als "genereus aanbod" terwijl het gewoon de wettelijke minimum is. Vraag altijd de berekening op papier. Twijfel je? Laat een arbeidsrechtadvocaat meekijken voordat je tekent. Kosten: €300-€800 voor een review van de overeenkomst. Dat bedrag verdien je makkelijk terug als blijkt dat je recht hebt op meer.
Belasting op je ontslagvergoeding: de fiscus pakt meer dan je denkt
De transitievergoeding is belast loon. Maar niet volgens het normale progressieve tarief. Er geldt een speciale regeling voor "bijzondere beloningen" uit artikel 3.83 en 3.85 Wet inkomstenbelasting. De uitbetaling telt mee als inkomen in het jaar waarin je het ontvangt, maar er is een vrijstelling.
De eerste schijf van de vrijstelling is fors: over de eerste €720.000 aan opgebouwde transitievergoeding betaal je 0% belasting. Dat klinkt geweldig, maar die vrijstelling geldt cumulatief over je leven. Heb je al eens eerder een ontslagvergoeding gekregen? Dan telt die mee. Voor 99% van de werknemers betekent dat gewoon: je betaalt reguliere loonbelasting over het bedrag.
Een concreet rekenvoorbeeld. Je ontvangt €12.000 transitievergoeding. Je hebt in 2026 al €35.000 aan gewoon loon verdiend tot het moment van ontslag. De €12.000 wordt opgeteld bij je jaarinkomen. Je komt uit op €47.000 totaal. Daarover betaal je:
- 36,97% over de eerste €38.098
- 36,97% over het restant tot €76.817
Effectief betaal je dus ongeveer 37% over de volledige vergoeding. Netto hou je circa €7.560 over van die €12.000.
Sommige werkgevers bieden aan de ontslagvergoeding in termijnen uit te betalen, gespreid over twee kalenderjaren. Dat kan fiscaal voordelig zijn als je daardoor in een lagere belastingschijf blijft in het tweede jaar. Maar pas op: de werkgever is niet verplicht hiermee in te stemmen, en als het bedrijf failliet gaat in het tweede jaar, kun je fluiten naar de tweede termijn.
Wat als jouw werkgever weigert te betalen
De transitievergoeding moet worden betaald op de laatste werkdag, tenzij anders is afgesproken in de vaststellingsovereenkomst of het vonnis. Betaalt de werkgever niet? Dan kun je een vordering instellen bij de kantonrechter. Je hebt vijf jaar de tijd om te vorderen (artikel 3:310 BW, verjaringstermijn voor arbeidsovereenkomsten).
De praktijk wijst uit dat kleine werkgevers soms simpelweg weigeren te betalen. Ze gokken erop dat de werknemer het juridische gedoe schuwt. Als het bedrag onder de €5.000 ligt, kun je de informele procedure bij de kantonrechter gebruiken, waarbij je zonder advocaat een zaak kunt aanspannen. Kosten: €126 griffierecht. Duurt 4-8 weken.
Boven de €5.000 heb je in principe een advocaat nodig, hoewel het niet verplicht is. De kosten daarvan (vanaf €1.500 voor een eenvoudige procedure) kunnen worden verhaald op de werkgever als je wint. In de praktijk kent de rechter echter zelden de volledige advocaatkosten toe. Reken op 50-70% vergoeding van je werkelijke kosten.
Als de werkgever ook na een vonnis niet betaalt, moet je beslag laten leggen door een gerechtsdeurwaarder. Ook dat kost geld (€500-€1.500 afhankelijk van het beslagsoort). Deze kosten kun je doorberekenen, maar alleen als er daadwerkelijk iets te halen valt bij de werkgever.
Hoe zit het met WW naast de transitievergoeding
De transitievergoeding heeft géén invloed op je recht op een WW-uitkering. Je kunt beide krijgen. Wel stelt het UWV soms een wachttijd in als je een forse ontslagvergoeding hebt gekregen bovenop de wettelijke transitievergoeding.
Bij ontslag op eigen verzoek krijg je normaliter een opschorting van 18 weken (artikel 24 lid 1 sub a Werkloosheidswet). Je ontvangt pas daarna WW. Maar bij ontslag door de werkgever, ook met transitievergoeding, start de WW direct. Je krijgt de eerste twee maanden 75% van je dagloon, daarna 70%, met een maximum van 24 maanden (als je minimaal 4 jaar hebt gewerkt in de 5 jaar voorafgaand aan je ontslag).
Een cruciaal punt: als je een hoge eenmalige vergoeding krijgt bovenop de transitievergoeding (bijvoorbeeld een "ex gratia" vergoeding van €50.000), kan UWV dat aanmerken als "loon" en een evenredige opschorting opleggen. De rekensom: het bedrag gedeeld door je dagloon = aantal dagen opschorting. Bij €50.000 en een dagloon van €150 betekent dat 333 dagen wachten voordat de WW start. Dit gebeurt vooral bij bestuurders en hoger personeel die een gouden handdruk krijgen.
Wanneer moet je echt een advocaat inschakelen
Voor een standaard transitievergoeding bij een helder ontslag is een advocaat vaak niet nodig. Als je 3 jaar hebt gewerkt, je wordt ontslagen wegens reorganisatie, en de werkgever biedt de correcte berekening aan, kun je het zelf afhandelen.
Schakel een arbeidsrechtadvocaat in bij:
Onduidelijkheid over de berekening. Variabel loon, bonusregelingen, aandelenopties, auto van de zaak. Deze elementen maken de berekening van het "maandsalaris" complex. Een advocaat weet welke componenten meetellen.
Langdurig ziekteverzuim tijdens het dienstverband. Tel je ziektedagen mee in de diensttijd? Ja, tenzij je langer dan een jaar geen loon hebt ontvangen (zeer zeldzaam). Maar werkgevers vergissen zich hier regelmatig in.
Verdenking van discriminatie of intimidatie. Als je vermoedt dat de werkgever je eruit werkt vanwege leeftijd, zwangerschap, geloof of herkomst, kun je een billijke vergoeding claimen. Dat vereist juridische onderbouwing. Een advocaat kan discriminatiezaken opbouwen op basis van concrete aanwijzingen (opvallende timing, eerdere incidenten, ongelijke behandeling).
Internationale arbeid of detachering. Werk je deels in het buitenland of voor een buitenlandse werkgever? Dan spelen vragen over toepasselijk recht. Nederlands recht geldt als je gewoonlijk in Nederland werkt (Rome I-verordening), maar bij grensoverschrijdende situaties wordt het ingewikkeld.
Faillissement met hoge vergoeding. Als jouw transitievergoeding boven de €91.000 uitkomt, betaalt UWV slechts tot dat maximum. De rest kun je claimen bij de curator, maar dat vereist een specifieke procedure en kennis van faillissementsrecht.
Kosten voor rechtsbijstand: reken op €150-€250 per uur voor een arbeidsrechtadvocaat. Sommige rechtsbijstandsverzekeraars dekken arbeidsrechtelijke geschillen. Check je polis. Als je geen rechtsbijstandsverzekering hebt en weinig vermogen, kom je mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtshulp via de Raad voor Rechtsbijstand. Inkomensgrens 2026: ongeveer €32.000 voor een alleenstaande.
De transitievergoeding bij verandering van eigenaar
Wat gebeurt er als jouw bedrijf wordt overgenomen? Artikel 7:663 BW regelt de overgang van onderneming. Je arbeidsovereenkomst gaat automatisch over naar de nieuwe eigenaar, met behoud van alle opgebouwde rechten. Dat betekent: je diensttijd voor de transitievergoeding loopt gewoon door.
Stel je werkt 7 jaar bij een logistiek bedrijf dat wordt overgenomen door een concurrent. Je gaat in dienst van de nieuwe eigenaar. Drie jaar later word je ontslagen. De berekening gaat uit van 10 dienstjaren (7+3), niet van 3. Je krijgt: 10 x (salaris/3).
Er is één uitzondering. Als de overnemende partij binnen 6 maanden na overname jouw functie opheft om bedrijfseconomische redenen, kan de nieuwe werkgever proberen aan te tonen dat de opheffing losstaat van de overname. Lukt dat, dan is alleen de nieuwe werkgever aansprakelijk voor de transitievergoeding berekend over de volledige diensttijd. In de praktijk leidt dit regelmatig tot juridische gevechten tussen werknemer en nieuwe eigenaar.
Mythen die hardnekkig blijven rondgaan
"Bij ontslag krijg je altijd een jaarsalaris." Niet waar. De transitievergoeding is een fractie van je salaris per dienstjaar. Alleen bij zeer lange diensttijd (15+ jaar) en een hoog salaris kom je in de buurt van een jaarsalaris.
"De werkgever moet betalen voor outplacement." Geen wettelijke verplichting. Sommige werkgevers bieden het aan uit coulance of als onderdeel van een sociaal plan bij collectief ontslag. Maar individueel heb je er geen recht op.
"Je kunt de transitievergoeding vrij onderhandelen." Niet echt. De formule is wettelijk vastgelegd. Wél kun je onderhandelen over een extra vergoeding bovenop de transitievergoeding, maar dat is juridisch een apart bedrag (vaak een "vertrekpremie" of "beëindigingsvergoeding" genoemd).
"Tijdens een proeftijd krijg je geen transitievergoeding." Klopt, maar anders dan je denkt. De proeftijd telt gewoon mee voor de 24 maanden drempel. Als je 18 maanden proeftijd hebt gehad (wat bijzonder lang is) en daarna nog 6 maanden regulier contract, kom je op 24 maanden en heb je recht op de vergoeding bij ontslag.
Waarom het Nederlandse ontslagrecht zo ondoorzichtig blijft
Nederland kent een van de meest complexe ontslagstelsels van Europa. De combinatie van ontslagvergunning via UWV, ontbinding via de rechter, en wederzijdse beëindiging creëert drie parallelle routes met deels overlappende voorwaarden. Werkgevers kiezen strategisch de route die hen het beste uitkomt. Werknemers weten vaak niet eens dat er alternatieven zijn.
De Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) uit 2020 wilde versimpeling brengen. Het tegenovergestelde gebeurde. De transitievergoeding werd verplicht bij álle ontslagen, maar kreeg tegelijk meer uitzonderingen. De ketenregeling voor tijdelijke contracten werd aangescherpt (maximaal 3 contracten in 3 jaar), maar werkgevers ontdekten nieuwe constructies via payroll en zzp.
Een actueel debat speelt over de hoogte van de transitievergoeding. Vakbonden vinden de vergoeding te laag, vooral voor werknemers met lange diensttijd die moeilijk ander werk vinden. Werkgevers klagen dat de vergoeding ontslag te duur maakt, waardoor ze vaste contracten mijden. Het kabinet kondigde in 2025 een evaluatie aan, maar concrete wetswijzigingen zijn er nog niet.
Voor jou als werknemer betekent dit: bereid je voor op onderhandelen, zelfs bij een "standaard" ontslag. Laat je niet afschepen met vage beloftes. Vraag de berekening op papier. Check of alle componenten van je salaris zijn meegenomen. En als het bedrag substantieel is (boven €10.000), investeer dan in een uurtje juridisch advies. Die €200 kunnen je duizenden euro's opleveren.