ZZP-pensioen: welke opties heb je echt?

ZZP'er en pensioen: wat zijn jouw opties in 2025?

Als zelfstandige zonder personeel (zzp'er) bouw je geen pensioen op via een werkgever. Je krijgt later alleen AOW, en die bedraagt maximaal ongeveer €1.450 bruto per maand voor een alleenstaande (bedrag 2025). Voor veel zzp'ers is dat een schrikbarend verschil met hun huidige inkomen. Toch regelt meer dan de helft van alle zelfstandigen niks, blijkt uit onderzoek van het Verbond van Verzekeraars. Dit artikel legt uit welke pensioenopties je hebt als zzp'er, wat ze kosten, en hoe je een reële inschatting maakt van wat je nodig hebt.

Het probleem: geen automatische pensioenopbouw

Werknemers bouwen automatisch pensioen op via hun werkgever, meestal via een bedrijfstakpensioenfonds of een verzekeraar. Dat staat geregeld in artikel 7:628 BW, waar werkgevers verplicht worden zich in te spannen voor een goede pensioenregeling. Als zzp'er heb je die zekerheid niet. Je ontvangt wel meer bruto-inkomen (geen werkgeverslasten), maar moet zelf nadenken over je oude dag.

Stel je bent 35 jaar, verdient €50.000 netto per jaar als zzp'er, en wilt met dezelfde levensstandaard met pensioen. Experts hanteren als vuistregel dat je 70% van je laatste inkomen nodig hebt (minder kosten, hypotheek vaak afgelost). Dat betekent: €35.000 netto per jaar. Trek daar de AOW vanaf (circa €17.400 per jaar voor alleenstaanden), dan blijft er €17.600 over die je zelf moet opbouwen. Over 30 jaar tot je 67ste is dat een fors kapitaal.

Hier wordt het concreet: om met pensioen €17.600 per jaar uit te keren, moet je bij het bereiken van je pensioenleeftijd ongeveer €300.000 tot €350.000 hebben gespaard (afhankelijk van rendementen en levensverwachting). Verdeeld over 30 jaar betekent dat zo'n €10.000 per jaar opzij zetten, of €833 per maand. Veel zzp'ers schrikken van dat bedrag.

Optie 1: lijfrenteverzekering of bancair lijfrenteproduct

Dit is de fiscaal interessantste optie. Een lijfrente is een product waarbij je jaarlijks geld inlegt, dat bedrag aftrekken van je belastbare inkomen (binnen grenzen), en later bij pensionering een periodieke uitkering krijgt die je belast.

Hoe werkt het fiscale voordeel precies?

Je mag maximaal €17.738 per jaar (bedrag 2025, jaarlijks geïndexeerd) inleggen in een lijfrente, de zogenaamde jaarruimte. Dat bedrag kun je aftrekken van je belastbare inkomen. Zit je in de hoogste belastingschijf (49,5% in 2025 vanaf €76.817), dan levert elke €1.000 die je inlegt €495 belastingvoordeel op. Verdien je €60.000 en leg je €10.000 in, dan betaal je alleen belasting over €50.000.

Let op: dit voordeel werkt alleen als je daadwerkelijk winst maakt en belasting betaalt. Bij een slecht jaar met weinig winst is het voordeel lager of zelfs nihil.

Bancair of bij verzekeraar?

Je kunt kiezen tussen een lijfrenteverzekering (bij verzekeraars zoals Nationale-Nederlanden, Aegon, of Allianz) of een bancair lijfrenteproduct (bij bijvoorbeeld ABN AMRO of Rabobank). Het verschil:

• Lijfrenteverzekering: vaak met gegarandeerd rendement of participatie in beleggingsfondsen. Minder flexibel, maar zekerheid.
• Bancair lijfrente: je beheert zelf de beleggingen binnen het product, meer keuze maar ook meer risico.

De kosten verschillen enorm. Verzekeraars rekenen vaak 1% tot 2% beheerkosten per jaar. Bij bancaire producten betaal je transactiekosten en fondskosten, wat kan oplopen tot 1,5% jaarlijks. Verschil van 0,5% lijkt weinig, maar over 30 jaar kan dat tienduizenden euro's schelen door het rente-op-rente-effect.

Nadelen lijfrente

Je geld zit vast tot je pensioenleeftijd (nu 67 jaar, waarschijnlijk hoger in de toekomst). Voortijdig opnemen kan, maar dan vervalt het fiscale voordeel en moet je belasting terugbetalen plus boete. Kom je in financiële problemen, dan kun je niet bij je pensioenpotje. Daarnaast: de uitkering wordt bij pensionering volledig belast. Heb je dan andere inkomsten, dan kan dat betekenen dat je in een hoge schijf belast wordt.

Optie 2: beleggen via eigen rekening (box 3)

Veel zzp'ers kiezen bewust voor vrije beleggingen via een broker zoals De Giro, DEGIRO of BinckBank (nu Saxo). Je belegt bijvoorbeeld in indexfondsen (zoals de MSCI World) en bouwt zo vermogen op zonder fiscale aftrek en zonder vastzitten aan pensioenleeftijd.

Voordelen

Je behoudt volledige controle. Bij tegenslag kun je geld opnemen. Bij meevallers leg je extra in. Je betaalt vermogensrendementsheffing in box 3: in 2025 betaal je over je vermogen boven de €57.684 (vrijstelling per persoon) zo'n 32% belasting over het fictieve rendement. Dat lijkt veel, maar in de praktijk betaal je over €100.000 vermogen ongeveer €1.200 per jaar aan belasting, vaak minder dan het fiscale nadeel van een lijfrente op lange termijn als je uiteindelijk in een lagere belastingschijf belandt.

Nadelen

Geen belastingaftrek bij inleg. Stel je legt jaarlijks €10.000 in, dan houd je netto €10.000 over (na belasting betaald te hebben over je winst). Bij een lijfrente zou datzelfde bedrag je €4.950 belastingvoordeel opleveren in de hoogste schijf, waardoor je effectief maar €5.050 'betaalt' voor €10.000 pensioenopbouw.

Daarnaast: de verleiding om te grabbelen is groot. Tegenvallende opdrachten? Dan haal je geld van je beleggingsrekening. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat zzp'ers die vrijwillig sparen gemiddeld 40% minder opbouwen dan via verplichte regelingen, juist door dit gedrag.

Optie 3: eigen woning als pensioenpot

Voor veel zzp'ers is de eigen woning de grootste vermogensopbouw. De hypotheek aflossen en de woning met pensioen verkopen of verzilveren via een aflossingsvrije constructie is een reële strategie.

Rekenvoorbeeld

Koop je op je 35ste een woning van €400.000 met €360.000 hypotheek (10% eigen geld), en los je in 30 jaar volledig af, dan heb je bij je 65ste een schuldenvrije woning. Gemiddelde waardestijging van woningen lag de afgelopen 30 jaar rond 4% per jaar (hoewel dat natuurlijk niet gegarandeerd is). Bij die groei is je woning over 30 jaar €1.300.000 waard.

Verkoop je die en koop je een appartement van €400.000, dan houd je €900.000 over. Dat levert bij 3% rendement €27.000 per jaar op, naast je AOW. Klinkt aantrekkelijk, maar er zitten grote risico's aan:

• Woningmarkt kan instorten (zoals in 2008-2013)
• Je moet verhuizen op oudere leeftijd, vaak niet gewenst
• Zorgkosten kunnen oplopen, waardoor je thuis moet kunnen blijven wonen
• Erfbelasting: wil je je woning aan kinderen nalaten, dan betalen zij 10% tot 20% erfbelasting over het meerdere boven €142.881 (bedrag 2025 voor kinderen).

Optie 4: pensioen opbouwen via een BV

Sommige zzp'ers werken via een eigen BV (besloten vennootschap). Dan kun je als directeur-grootaandeelhouder (dga) deelnemen aan een eigen pensioenregeling binnen de BV, de zogenaamde oudedagsreserve of een lijfrentepolis via de BV.

Oudedagsreserve voor ondernemers (FOR)

Dit is fiscaal het meest voordelige: je mag jaarlijks een deel van je winst reserveren voor pensioen (tot 9,44% van je winst, met een maximum dat afhankelijk is van opbouwjaren). Die reserve is aftrekbaar van de belastbare winst. Bij een BV betaal je dan 19% of 25,8% vennootschapsbelasting in plaats van 49,5% inkomstenbelasting.

Let op: de FOR geldt alleen voor ondernemers in de inkomstenbelasting (eenmanszaak, VOF, maatschap), niet voor dga's van een BV. Voor dga's zijn er andere regelingen zoals een pensioen in eigen beheer of een stamrechtverplichting, maar die zijn complex en vereisen advies van een belastingadviseur.

Wanneer is een BV interessant?

Vanaf ongeveer €80.000 winst per jaar wordt een BV fiscaal aantrekkelijk. Daaronder wegen de extra kosten (accountant, jaarrekening, vennootschapsbelasting aangeven) vaak niet op tegen de voordelen. Voor pensioenopbouw via een BV is professioneel advies noodzakelijk. Dit artikel geeft alleen een globaal beeld.

Wat past bij jouw situatie?

De keuze hangt af van je inkomen, leeftijd, risicoprofiel en discipline.

Scenario 1: Je bent jonger dan 40, verdient wisselend inkomen

Kies voor flexibiliteit. Begin met vrij beleggen via box 3. Leg maandelijks een vast bedrag in (bijvoorbeeld €500) in een indexfonds. Zodra je inkomen structureel boven €60.000 komt, overweeg een lijfrente voor het fiscale voordeel.

Scenario 2: Je bent 40-55 jaar, stabiel hoog inkomen

Nu telt elke euro. Benut de jaarruimte maximaal via een lijfrente (€17.738 in 2025). Het fiscale voordeel in de hoogste schijf is fors. Combineer dit eventueel met vrij beleggen voor flexibiliteit.

Scenario 3: Je bent ouder dan 55, weinig opgebouwd

Prioriteer aflossen van schulden en bouw snel vermogen op via lijfrente (maximale fiscale aftrek). Overweeg ook of je langer wilt doorwerken. Veel zzp'ers werken door tot 70 of 75 jaar, wat de pensioenduur verkort en dus minder vermogen vereist.

Scenario 4: Je hebt een partner met pensioen

Coördineer jullie pensioenopbouw. Eén inkomen met lijfrente, de ander met vrij vermogen kan fiscaal slimmer zijn dan beide hetzelfde te laten doen. Spreek dit af bij een onafhankelijk financieel adviseur (niet via een bank of verzekeraar, die verdienen aan producten).

Wanneer een adviseur raadplegen?

Ga naar een onafhankelijk financieel adviseur (met Wft-vergunning, te checken via het register van de AFM) als:

• Je vermogen boven €100.000 komt en je wilt optimaliseren
• Je twijfelt tussen lijfrente, BV of andere constructies
• Je een complexe situatie hebt (meerdere inkomstenbronnen, onderneming, vastgoed)
• Je binnen 10 jaar met pensioen gaat en wilt berekenen of het genoeg is

Let op: veel 'adviseurs' werken op provisie en pushen dure verzekeringen. Vraag altijd of ze onafhankelijk zijn en laat je een offerte geven vóór je tekent. Een goed adviseur rekent uurtarief (€150-€250 per uur) of een vast bedrag voor een pensioenanalyse (€500-€1.500), maar verkoopt geen producten.

Heb je een simpele situatie (jong, weinig vermogen, wil beginnen), dan kun je volstaan met online tools zoals de Pensioenplanner van het Nibud of de tool van MijnPensioen.nl, waar je je totale pensioenopbouw kunt inzien.

Veelgemaakte fouten

Fout 1: Niks doen

"Ik zie wel" is de duurste keuze. Door het rente-op-rente-effect is vroeg beginnen goud waard. Begin je op je 30ste met €200 per maand inleggen bij 6% rendement, dan heb je op je 67ste €307.000. Begin je op je 45ste, dan kom je met hetzelfde bedrag op €130.000. Verschil: €177.000.

Fout 2: Te veel in de eigen woning stoppen

Een hypotheek aflossen voelt veilig, maar levert vaak minder rendement dan beleggen. Hypotheekrente is laag (rond 4% in 2025), terwijl beleggen historisch 6-8% per jaar opleverde. Natuurlijk biedt aflossen zekerheid, maar té veel focus op de woning maakt je vermogen illiquide.

Fout 3: Hoge kosten negeren

Een actief beheerd beleggingsfonds met 2% kosten lijkt weinig, maar hakt 40% van je rendement weg over 30 jaar. Kies voor goedkope indexfondsen met kosten onder 0,3% per jaar.

Fout 4: Geen rekening houden met inflatie

Die €300.000 die je nodig denkt te hebben, is over 30 jaar veel minder waard. Bij 2% inflatie per jaar is €1 over 30 jaar nog €0,55 waard. Reken dus altijd in reële termen (rendement minus inflatie).

Concrete actie: begin vandaag

Wachten kost geld. Zelfs €100 per maand maakt verschil. Open een beleggingsrekening bij een goedkope broker (DEGIRO, De Giro, of BrandNewDay), kies een wereldwijde indexfonds (zoals de Vanguard FTSE All-World of MSCI World), en stel een automatische maandelijkse inleg in.

Wil je fiscaal voordeel? Neem contact op met een lijfrenteaanbieder (vergelijk via independer.nl of via de Wijzer in Geldzaken) en vraag offertes bij minstens drie partijen. Kijk niet alleen naar rendement, maar ook naar kosten en voorwaarden bij voortijdig stoppen.

En tot slot: check jaarlijks je voortgang. Je pensioenbehoefte verandert als je situatie verandert (kinderen, scheiding, andere woning). Wat je op je 35ste bedacht hebt, klopt misschien niet meer op je 50ste. Pensioen regelen is geen eenmalige actie, maar een doorlopend proces.