ZZP ziektekosten: wat zijn je rechten?

ZZP-ziektekosten in 2026: wat je moet regelen en wat het kost

Als zzp'er ben je geen werknemer. Dat klinkt logisch, maar de gevolgen zijn groter dan veel starters denken. Je baas betaalt niet door bij ziekte. Je krijgt geen automatische arbeidsongeschiktheidsverzekering. En die standaard zorgverzekering die je al hebt? Die dekt lang niet alles wat financieel misgaat als je niet kunt werken.

Ziektekosten voor zzp'ers gaan over twee dingen: de medische kosten zelf én het inkomensverlies tijdens ziekte. Die tweede categorie vergeten veel zzp'ers tot ze echt ziek worden. Dit artikel legt uit hoe beide onderdelen werken, wat verplicht is, wat verstandig is, en wat je beter kunt laten liggen.

De basisverzekering: wat dekt je gewone zorgverzekering wel en niet

Iedereen in Nederland is verplicht verzekerd via de Zorgverzekeringswet. Ook als zzp'er. Je betaalt je premie rechtstreeks aan de zorgverzekeraar, zonder werkgeversbijdrage zoals werknemers die krijgen. In 2026 betaal je een verplicht eigen risico van €385 voor alle zorg die onder de basisverzekering valt.

Die basisverzekering dekt huisartsbezoek, ziekenhuiszorg, medicijnen op recept, kraamzorg en nog veel meer. Wat ze niet dekt: fysiotherapie vanaf de 21ste behandeling (tenzij chronisch), tandartskosten voor volwassenen vanaf 18 jaar, en brillen of contactlenzen. Voor die extra's kun je een aanvullende verzekering afsluiten.

Maar dit is het cruciale punt: je zorgverzekering betaalt alleen medische kosten. Ze betaalt niet je huur, boodschappen of zakelijke vaste lasten als je door ziekte geen inkomen hebt. Werknemers krijgen bij ziekte doorbetaald door hun werkgever (volgens artikel 7:629 BW minimaal twee jaar lang 70% van het loon). Als zzp'er heb je die bescherming niet. Geen omzet betekent geen inkomen.

Waarom zzp'ers geen WW-uitkering krijgen bij ziekte

De WW is voor werknemers die hun baan verliezen. Als werknemer kun je maximaal 24 maanden WW krijgen, zoals vastgelegd door het UWV. De eerste twee maanden ontvang je 75% van je dagloon, daarna 70%.

Als zzp'er bouw je geen WW-rechten op. Stoppen met werken door ziekte? Dan blijf je gewoon ondernemer zonder inkomsten. Het UWV behandelt je niet als werkloos, want formeel ben je nog steeds zelfstandig ondernemer. Je kunt je inschrijven bij KVK, maar dat lost je inkomensprobleem niet op.

Sommige zzp'ers denken dat ze na een jaar ziekte alsnog aanspraak maken op een uitkering. Dat klopt niet. Je zou hooguit een bijstandsuitkering kunnen aanvragen bij je gemeente, maar dan wordt eerst naar al je bezittingen en vermogen gekeken. Heb je spaargeld of een eigen huis? Dan moet je daar eerst van leven.

Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers: hoe werkt dat

Een AOV (arbeidsongeschiktheidsverzekering) betaalt een maandelijks bedrag als je door ziekte of een ongeval langdurig niet kunt werken. Je bepaalt zelf het verzekerde bedrag, bijvoorbeeld €2.500 per maand. De premie hangt af van je leeftijd, gezondheid, beroep en de wachttijd die je kiest.

Die wachttijd is belangrijk. Standaard geldt vaak twee jaar: pas na 24 maanden arbeidsongeschiktheid begint de verzekering te betalen. Veel zzp'ers kunnen dat financieel niet volhouden. Je kunt kiezen voor kortere wachttijden, bijvoorbeeld 3 of 6 maanden, maar dan stijgt de premie fors.

Werknemers krijgen automatisch bescherming via het UWV (de WIA-regeling). Als werknemer ontvang je na twee jaar ziekte en 35% arbeidsongeschiktheid een WIA-uitkering. Als zzp'er moet je dit zelf regelen. Geen AOV betekent bij langdurige ziekte: geen inkomen, tenzij je genoeg spaargeld hebt.

Let op: verzekeraars stellen medische vragen bij aanvraag. Heb je bestaande klachten aan rug, nek of psychische problemen? Dan krijg je vaak uitsluitingen of word je helemaal geweigerd. Wachten tot je klachten hebt is te laat. Dan ben je niet meer verzekerbaar.

Wat kost een AOV echt in 2026

De premie voor een AOV varieert enorm. Een 30-jarige grafisch ontwerper met gezond medisch verleden betaalt bij veel verzekeraars tussen €80 en €150 per maand voor een uitkering van €2.000 na zes maanden wachttijd. Diezelfde persoon betaalt voor een wachttijd van twee jaar misschien €40 tot €70 per maand.

Een 45-jarige installateur met rugklachten in het verleden? Die betaalt makkelijk €200 tot €300 per maand, met een uitsluiting voor rugaandoeningen. Sommige beroepen worden als risicovoller gezien: bouwvakkers, kappers (veel staan), vrachtwagenchauffeurs. Dat verhoogt de premie.

Nederlandse verzekeraars zoals CZ, Zilveren Kruis en ASR bieden AOV-polissen aan. Ook tussenpersonen zoals Independer vergelijken deze producten, maar lees de polisvoorwaarden zelf. Sommige verzekeraars hanteren een strikte definitie van arbeidsongeschiktheid: je moet echt 80% arbeidsongeschikt zijn voordat je uitkering krijgt. Andere verzekeraars keren al bij 25% uit, maar pro rata.

Vergelijk niet alleen de premie, maar ook:

• Welk percentage arbeidsongeschiktheid geeft recht op uitkering?
• Wordt de uitkering geïndexeerd (meegestegen met inflatie)?
• Tot welke leeftijd loopt de dekking (vaak tot AOW-leeftijd)?
• Zijn er uitsluitingen voor specifieke aandoeningen?

Verzuimverzekering: een alternatief voor kortdurende uitval

Een verzuimverzekering is iets anders dan een AOV. Deze verzekering keert uit bij korte uitval door ziekte, vaak al na één of twee weken. De maximale uitkeringsduur is meestal 52 weken of twee jaar.

Stel je bent 35 jaar, werkt als zelfstandig marketeer en wilt jezelf beschermen tegen drie maanden uitval. Een verzuimverzekering met een wachttijd van twee weken en een uitkering van €3.000 per maand kost vaak tussen €100 en €180 per maand. Dat is duur, maar vangt kortdurende ziekte op.

Het nadeel: na afloop van de maximale uitkeringsduur stopt de uitkering. Ben je na twee jaar nog steeds ziek? Dan heb je een AOV nodig die daar aansluit. Sommige zzp'ers combineren beide: een verzuimverzekering voor de eerste twee jaar en een AOV met twee jaar wachttijd voor langdurige arbeidsongeschiktheid.

In de praktijk kiezen veel zzp'ers voor een AOV met korte wachttijd en geen aparte verzuimverzekering. De premies stapelen anders te snel op.

Wat de meeste adviseurs niet vertellen over acceptatie

Veel zzp'ers denken dat ze later altijd nog een AOV kunnen afsluiten. Dat is een gevaarlijke misvatting. Zodra je medische klachten hebt gehad, wordt acceptatie moeilijk. Burnout gehad? Rugklachten? Whiplash na een auto-ongeluk? Verzekeraars sluiten die aandoeningen uit of weigeren je volledig.

Nederlandse verzekeraars werken met een medische vragenlijst. Je moet de afgelopen vijf jaar aan behandelingen en klachten doorgeven. Liegen is geen optie: bij een latere claim onderzoekt de verzekeraar je medisch dossier. Ontdekken ze dat je informatie hebt verzwegen? Dan wordt de uitkering geweigerd en is je premie voor niets betaald.

Wat weinig mensen weten: sommige verzekeraars bieden een zogenaamde "bedrijfs-AOV" aan voor zzp'ers die zich aansluiten via een branchevereniging. Die polissen hebben soms mildere acceptatievoorwaarden. ZZP Nederland en andere brancheverenigingen bemiddelen hier soms in. De premie is niet per se lager, maar de kans op acceptatie groter.

Hoe lang kun je het zelf uitzingen zonder verzekering

Geen AOV afsluiten is een bewuste keuze. Sommige zzp'ers hebben genoeg spaargeld om een jaar of langer zonder inkomen te overleven. Anderen bouwen bewust een buffer op: zes maanden vaste lasten op een aparte spaarrekening.

Reken eens uit wat je minimaal nodig hebt. Tel op: huur of hypotheek, zorgverzekering, boodschappen, telefoon, internet, verzekeringen. Voeg daar je zakelijke vaste lasten bij: KVK-inschrijving, boekhouding, software-abonnementen, huur bedrijfsruimte. Voor veel zzp'ers ligt dat totaal tussen €2.000 en €4.000 per maand.

Zes maanden overbruggen vraagt dan €12.000 tot €24.000 spaargeld. Een jaar? Dan heb je €24.000 tot €48.000 nodig. Heb je dat? Dan kun je overwegen om een AOV met langere wachttijd af te sluiten (goedkoper) of helemaal geen AOV te nemen.

Maar zelfs met een buffer blijft het risico groot. Gemiddeld duurt arbeidsongeschiktheid langer dan mensen denken. Volgens het UWV komt bijna 40% van de werknemers die arbeidsongeschikt raken niet binnen twee jaar terug. Voor zzp'ers zijn geen exacte cijfers beschikbaar, maar het idee dat je na drie maanden weer fit bent is optimistisch.

Wanneer moet je een verzekeringsadviseur raadplegen

Sluit geen AOV af zonder gedegen advies als je:

• Medische voorgeschiedenis hebt (ook psychisch)
• Twijfelt tussen verschillende wachttijden en uitkeringshoogtes
• Een risicovol beroep uitoefent (fysiek werk, hoog letselrisico)
• Niet begrijpt wat er in de polisvoorwaarden staat

Een onafhankelijk adviseur vergelijkt meerdere verzekeraars en kent de acceptatiecriteria. Dat kan het verschil maken tussen geaccepteerd worden met uitsluitingen of volledig geweigerd worden.

Let op: sommige adviseurs krijgen hoge provisies van bepaalde verzekeraars. Vraag altijd naar de hoogte van de provisie en of de adviseur producten van alle aanbieders vergelijkt. Een gediplomeerd adviseur heeft een Wft-diploma (Wet op het financieel toezicht) en staat geregistreerd bij het AFM-register.

Aanvullende zorgverzekering: wat is zinvol voor zzp'ers

Terug naar de medische kosten zelf. Een aanvullende verzekering dekt bijvoorbeeld fysiotherapie, tandartskosten, alternatieve geneeswijzen en oogzorg. De premie loopt uiteen van €10 tot €80 per maand, afhankelijk van de dekking.

Voor zzp'ers is een tandartsmodule vaak zinvol. Een kroon of wortelkanaalbehandeling kost al snel €800 tot €1.500. Een bril of lenzen worden niet vergoed vanuit de basis, tenzij je een specifieke oogaandoening hebt.

Fysiotherapie is ingewikkelder. De basisverzekering vergoedt maximaal 20 behandelingen per kalenderjaar als je een aandoening hebt op de chronische lijst. Heb je rugpijn door langdurig zitten achter je laptop? Dan valt dat buiten de basisverzekering. Een aanvullende verzekering met fysiotherapiedekking kost tussen €5 en €20 per maand extra en vergoedt vaak 9 tot 40 extra behandelingen.

Vraag jezelf af: gebruik ik deze zorg echt? Veel Nederlanders betalen voor aanvullende modules die ze nooit gebruiken. Ga je één keer per jaar naar de tandarts voor controle (wordt vergoed vanuit aanvullend)? Dan kost die module €15 per maand, oftewel €180 per jaar. Die controle kost zelf misschien €30. Reken dus goed uit of het rendabel is.

Wat als je als zzp'er ziek wordt: concrete stappen

Scenario: je bent zzp'er, hebt geen AOV, en valt plotseling uit door een gebroken been. Wat dan?

Week 1-2: Je meldt je ziekte niet bij het UWV (dat is voor werknemers). Je belt je opdrachtgevers en stelt projecten uit. Je medische kosten worden gedekt door je zorgverzekering, tot het eigen risico van €385 in 2026. Daarna betaalt de verzekering.

Week 3-4: Je inkomsten stoppen. Vaste lasten blijven doorlopen. Heb je een buffer? Dan gebruik je die. Geen buffer? Dan wordt het snel krap.

Maand 2-3: Kun je echt niet werken en heb je geen spaargeld meer? Dan kun je bijstand aanvragen bij je gemeente. De Participatiewet bepaalt dat je recht hebt op een minimuminkomen als je niet zelf in je levensonderhoud kunt voorzien. Maar de gemeente kijkt naar al je inkomsten, vermogen, en of je partner werkt. Het bijstandsniveau ligt rond het sociaal minimum: ongeveer €1.400 netto per maand voor alleenstaanden in 2026.

Maand 6 en verder: Zonder AOV betekent langdurige ziekte vaak het einde van je bedrijf. Veel zzp'ers moeten hun eenmanszaak opheffen en proberen later weer als werknemer aan de slag te gaan.

Dit scenario klinkt somber, maar het is realistisch. Zonder inkomensbescherming ben je kwetsbaar.

Zijn er overheidsregelingen voor zieke zzp'ers

Nee, er is geen landelijke regeling voor inkomensondersteuning bij ziekte voor zzp'ers. Dat is een politieke keuze. Werknemers zijn verplicht verzekerd via het UWV, maar voor zzp'ers is geen verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering ingevoerd.

Er zijn wel lokale regelingen. Sommige gemeentes bieden een Bbz-uitkering (Besluit bijstandverlening zelfstandigen) voor ondernemers in financiële problemen. Maar dit is geen ziekteregelings: het is een lening of uitkering voor bedrijven die tijdelijk minder verdienen. Je moet aantonen dat je bedrijf levensvatbaar is en dat de problemen tijdelijk zijn.

Voor zzp'ers die door ziekte niet meer kunnen werken is de Bbz meestal geen oplossing. Dan rest alleen bijstand, zoals eerder genoemd.

Aftrekbaarheid van zorgkosten en premies

Je AOV-premie is fiscaal aftrekbaar als ondernemer. Je boekt die premie als bedrijfskosten, waardoor je minder winst hebt en dus minder inkomstenbelasting betaalt. Dat scheelt zo'n 36 tot 49% van de premie, afhankelijk van je belastingschijf.

Zorgverzekeringspremies zijn niet aftrekbaar als bedrijfskosten, maar als zzp'er kun je wel zorgtoeslag aanvragen bij de Belastingdienst als je inkomen laag genoeg is. In 2026 is de inkomensgrens voor zorgtoeslag iets verhoogd, waardoor meer mensen in aanmerking komen.

Daarnaast kun je specifieke zorgkosten aftrekken via de belastingaangifte als ze boven een drempel uitkomen. Denk aan kosten voor eigen bijdrage thuiszorg, aangepaste woonvoorzieningen, of niet-vergoede medicijnen. Het drempelbedrag wordt jaarlijks aangepast.

De harde waarheid over zzp en gezondheidsrisico

Veel Nederlanders worden zzp'er zonder goed na te denken over arbeidsongeschiktheidsrisico. Uit onderzoek van kennisinstituut SEO blijkt dat slechts zo'n 30 tot 40% van de zzp'ers een AOV heeft afgesloten. De rest vaart zonder vangnet.

Waarom? Deels omdat de premie hoog is. Deels omdat mensen denken dat het hen niet overkomt. Maar ook omdat er weinig voorlichting is. Als werknemer wordt je automatisch verzekerd. Als zzp'er moet je het zelf uitzoeken.

Toch ligt het arbeidsongeschiktheidsrisico voor alle werkenden rond de 30 tot 40% gedurende een heel arbeidsleven. Dat betekent: ongeveer één op de drie mensen raakt op enig moment langdurig arbeidsongeschikt. Dat risico geldt ook voor zzp'ers.

Praktisch advies: wat moet je minimaal regelen

Ga je net starten als zzp'er? Regel dan in elk geval dit:

1. Zorgverzekering: Verplicht en vanzelfsprekend. Kies een verzekering die bij je past.
2. Buffer opbouwen: Zet elke maand een bedrag opzij. Minimaal drie maanden vaste lasten, liever zes.
3. Oriënteren op AOV: Ook als je hem nog niet afsluit, weet wat het kost en wat de voorwaarden zijn.
4. Check je accepteerbaarheid: Vraag een indicatie aan bij een verzekeraar. Zo weet je of je überhaupt verzekerbaar bent.

Draai je al langer als zzp'er en heb je geen AOV? Overweeg dan serieus om alsnog een polis af te sluiten. Elke dag die je wacht, is een dag waarop je een blessure of ziekte kunt oplopen die je onverzekerbaar maakt.

Heb je al een AOV? Check jaarlijks of de verzekerde uitkering nog past bij je vaste lasten. Verdien je meer en zijn je uitgaven gestegen? Dan is je oude uitkering van €2.000 per maand misschien niet meer genoeg.

Wanneer een onafhankelijk adviseur raadplegen

Je hebt geen jurist of advocaat nodig voor zorgverzekeringen en AOV's, maar wel een gedegen financieel adviseur. Raadpleeg zo iemand als je:

• Twijfelt tussen wel of geen AOV
• Medische voorgeschiedenis hebt en niet weet of je acceptabel bent
• Wilt weten welke verzekering het beste bij je beroep past
• De polisvoorwaarden niet begrijpt

Kies een adviseur die onafhankelijk is, dus niet alleen producten van één verzekeraar verkoopt. Controleer of de adviseur staat ingeschreven in het AFM-register. Een eerlijk gesprek kost je misschien €150 tot €300, maar kan je duizenden euro's aan verkeerde verzekeringen besparen.