Vakantiedagen: hoeveel heb je echt recht op?

Vakantiedagen in Nederland: dit zijn je rechten in 2026

Als werknemer in Nederland heb je recht op betaalde vakantie. Dat klinkt logisch, maar de praktijk roept veel vragen op. Hoeveel vakantiedagen moet je werkgever eigenlijk geven? Kun je ze allemaal opnemen wanneer je wilt? En wat gebeurt er met niet-opgenomen dagen als je ontslag neemt?

Vakantiedagen zijn wettelijk geregeld in artikel 7:634 Burgerlijk Wetboek (BW). De basis is simpel: bij een voltijds dienstverband krijg je minimaal vier keer het aantal dagen dat je per week werkt. Voor een vijfdaagse werkweek betekent dit minimaal 20 vakantiedagen per jaar. Veel werkgevers bieden meer, vaak 25 of zelfs 26 dagen, maar dat is geen wettelijke verplichting.

De regels rondom vakantiedagen veranderen niet ingrijpend in 2026, maar wel de manier waarop ermee wordt omgegaan. Door recente uitspraken van de Hoge Raad en Europese rechtspraak krijgen werknemers meer bescherming. Werkgevers moeten actiever communiceren over vakantiedagen en kunnen niet meer zomaar laten vervallen wat je niet hebt opgenomen.

Hoeveel vakantiedagen krijg je wettelijk?

De wettelijke regeling staat in artikel 7:634 BW en is helder: je krijgt minimaal vier keer je werkweek aan vakantiedagen per jaar. Werk je vijf dagen per week? Dan heb je recht op minimaal 20 dagen. Werk je in deeltijd, bijvoorbeeld drie dagen per week? Dan krijg je minimaal 12 dagen.

Dit is een minimum. Je CAO (Collectieve Arbeidsovereenkomst) of arbeidscontract kan meer vakantiedagen bepalen. In veel sectoren is 25 dagen gebruikelijk geworden voor een voltijds dienstverband. Bij sommige werkgevers stijgt het aantal dagen met je diensttijd, bijvoorbeeld 26 dagen na vijf jaar.

Stel je werkt vier dagen per week bij een marketingbureau. Je wettelijk minimum is dan 16 dagen (4 × 4). Staat in je contract 20 dagen? Dan gelden die 20 dagen, want je contract mag niet onder het wettelijk minimum uitkomen, maar wel erboven.

Belangrijke nuance: ADV-dagen (Arbeidsduurverkorting) zijn géén vakantiedagen. Veel werknemers in bijvoorbeeld de bouw of zorg krijgen ADV-dagen via hun CAO als compensatie voor overwerk of onregelmatige diensten. Deze dagen hebben een andere juridische grondslag en andere regels voor vervallen.

Wanneer mag je vakantiedagen opnemen?

Je hebt geen absolute vrijheid om elk moment vakantie op te nemen. Artikel 7:638 BW bepaalt dat de werkgever het tijdstip van vakantie vaststelt, maar hierbij rekening moet houden met jouw wensen. In de praktijk ontstaat hierover vaak discussie.

De werkgever moet de vakantie zodanig roosteren dat je hem ook daadwerkelijk kunt opnemen. Hij mag niet aan het einde van het jaar zeggen: "Je hebt nog 15 dagen, maar we zijn te druk, dus die vervallen." Sterker nog, uit rechtspraak blijkt dat de werkgever een actieve informatieplicht heeft. Hij moet je erop wijzen als je nog veel vakantiedagen hebt staan en moet meewerken aan het opnemen ervan.

Concrete situatie: je wilt drie weken achter elkaar weg in de zomer. Je werkgever heeft een bedrijfsbelang om de zaak draaiende te houden, maar kan niet zonder meer weigeren. Hij moet een redelijke afweging maken tussen bedrijfsbelang en jouw belang bij vakantie. Wil je altijd de laatste twee weken van augustus vrij en is dat structureel onmogelijk? Dan moet je werkgever dit aantoonbaar maken, bijvoorbeeld omdat in jouw sector augustus de drukste periode is.

In sommige sectoren bestaan verplichte bedrijfssluitingen, bijvoorbeeld in de bouw tijdens de bouwvakvakantie. Je werkgever mag dan bepalen dat je vakantiedagen opneemt in die periode, maar alleen als dit vooraf duidelijk is afgesproken of vastligt in de CAO.

Vervallen vakantiedagen: de nieuwe regels

Dit is een gebied waar veel misverstanden over bestaan. De regels zijn de afgelopen jaren ingrijpend veranderd door Europese rechtspraak die Nederland moet volgen.

Wettelijke vakantiedagen (die minimaal 20 dagen bij een voltijds dienstverband) vervallen pas vijf jaar nadat het jaar waarin ze zijn opgebouwd is afgelopen. Dit staat sinds 2012 vast na Europese uitspraken. Een voorbeeld: vakantiedagen die je in 2026 opbouwt, kun je in principe tot en met 31 december 2031 opnemen.

Maar er is een grote voorwaarde: dit geldt alleen als je niet in de gelegenheid bent geweest om de vakantiedagen op te nemen. Was je langdurig ziek? Dan mogen deze dagen niet vervallen. Maar heeft je werkgever je wel gewezen op je vakantiedagen en je in de gelegenheid gesteld ze op te nemen, en heb je dit zelf nagelaten? Dan kunnen ze eerder vervallen.

Bovenwettelijke vakantiedagen (alles boven die 20 dagen) mogen sneller vervallen. Veel werkgevers hanteren een vervaltermijn van zes maanden na afloop van het kalenderjaar, dus 1 juli van het jaar erop. Dit moet dan wel duidelijk zijn vastgelegd in je arbeidscontract of CAO.

Praktisch voorbeeld: je hebt 25 vakantiedagen per jaar. Op 31 december 2026 heb je nog 10 dagen openstaan. De eerste 20 dagen die je hebt opgebouwd vervallen pas in 2031 (mits je werkgever je voldoende heeft gewezen op opname). De 5 bovenwettelijke dagen kunnen op 1 juli 2027 vervallen als dit in je contract staat.

De Hoge Raad heeft in 2021 bevestigd dat de werkgever een actieve rol heeft. Hij moet je tijdig en concreet informeren over hoeveel vakantiedagen je nog hebt, en je in de gelegenheid stellen deze op te nemen. Een algemene mededeling in december "neem je vakantiedagen op" is onvoldoende. De werkgever moet je persoonlijk, ondubbelzinnig en tijdig waarschuwen.

Vakantiedagen bij ontslag en uitbetaling

Als je dienstverband eindigt, moet je werkgever alle niet-opgenomen vakantiedagen uitbetalen. Dit staat in artikel 7:641 BW. De berekening gebeurt op basis van je dagloon op het moment van uitdiensttreding.

Concreet rekenvoorbeeld: je verdiend €3.000 bruto per maand bij een voltijds dienstverband. Je dagloon is dan €3.000 ÷ 21,75 (gemiddeld aantal werkdagen per maand) = €137,93 bruto per dag. Heb je nog 8 vakantiedagen openstaan? Dan krijg je €1.103,44 bruto uitbetaald.

Let op: deze uitbetaling is belast loon. Er wordt loonheffing over ingehouden, dus je ontvangt het nettobedrag. Er gaan ook nog vakantietoeslag (8%) en pensioenpremie vanaf, afhankelijk van je arbeidsvoorwaarden.

Sommige werkgevers proberen in een vaststellingsovereenkomst bij ontslag een lagere vergoeding af te spreken voor vakantiedagen. Dit mag niet voor de wettelijke vakantiedagen. Die moeten altijd volledig worden uitbetaald. Voor bovenwettelijke dagen kan hierover soms wel worden onderhandeld, maar wees hier voorzichtig mee.

Een veelvoorkomende situatie: je neemt ontslag en hebt een opzegtermijn van twee maanden. Je werkgever kan eisen dat je in die twee maanden je resterende vakantiedagen opneemt, zodat hij ze niet hoeft uit te betalen. Dit mag, mits er voldoende tijd is. Heb je 15 dagen openstaan en een opzegtermijn van één maand? Dan kan je werkgever niet eisen dat je ze allemaal opneemt.

Vakantiedagen en ziekte

Dit is een belangrijk onderdeel dat veel werknemers niet kennen. Als je ziek wordt tijdens je vakantie, kun je die dagen terugkrijgen. Maar er zitten voorwaarden aan, gebaseerd op artikel 7:635 BW en Europese rechtspraak.

Je moet je direct ziekmelden bij je werkgever, ook al zit je op vakantie. Ben je op Kreta en word je ziek? Dan moet je je werkgever direct informeren, net zoals je dat zou doen als je thuis ziek werd. Daarnaast moet je een doktersverklaring kunnen overleggen. Een ziekmelding achteraf wordt meestal niet geaccepteerd.

De ziekte moet ook daadwerkelijk verhinderen dat je vakantie kunt genieten. Een lichte verkoudheid telt meestal niet. Een gebroken been, ernstige voedselvergiftiging of een ziekenhuisopname wel. De arbodienst of bedrijfsarts kan hier een oordeel over geven als je werkgever twijfelt.

Praktische situatie: je bent op vakantie in Spanje, gaat mountainbiken en breekt je sleutelbeen. Je gaat naar het ziekenhuis, laat je behandelen en meldt je dezelfde dag nog ziek bij je werkgever. Je stuurt later je medische documenten op. Die vakantiedagen krijg je terug en kun je later alsnog opnemen.

Andersom werkt het ook: bouw je tijdens langdurig ziekteverlof vakantiedagen op? Ja, dat doe je. Je blijft vakantiedagen opbouwen tijdens de eerste twee jaar van je ziekte (de periode waarin je recht hebt op loondoorbetaling volgens artikel 7:629 BW). Deze dagen vervallen niet zolang je ziek bent.

Vakantiedagen bij verschillende dienstverbanden

De regels verschillen enigszins afhankelijk van je type contract.

Bepaalde tijd: bij een contract voor bepaalde tijd bouw je gewoon vakantiedagen op. Als je contract afloopt, moeten niet-opgenomen dagen worden uitbetaald. Werkgevers kunnen niet in het contract opnemen dat vakantiedagen komen te vervallen bij het einde van de overeenkomst zonder uitbetaling.

Nul-urencontract: ook op een nul-urencontract bouw je vakantiedagen op, evenredig aan de gewerkte uren. Dit wordt vaak vertaald naar een percentage (minimaal 8% van je loon) dat wordt opgebouwd. Bij sommige werkgevers krijg je dit percentage direct bij je loon uitbetaald, bij andere wordt het gereserveerd. Check je loonstrook: staat daar "vakantietoeslag" of "vakantie-uren"? Dan zie je hoe het bij jou werkt.

Oproepkracht: hetzelfde geldt voor oproepkrachten. Je bouwt evenredig vakantierechten op. Een veelgemaakte fout: werkgevers die denken dat flexwerkers geen recht hebben op vakantiedagen. Dat klopt niet. Artikel 7:634 BW geldt voor ieder arbeidscontract.

Payroll: werk je via een payrollconstructie? Dan is het payrollbedrijf formeel je werkgever en moet dat bedrijf je vakantiedagen regelen. Dezelfde regels gelden.

Vakantietoeslag: niet hetzelfde als vakantiedagen

Vakantietoeslag is een extra betaling van minimaal 8% van je jaarloon (artikel 7:638 BW). Dit is een financiële bonus, meestal uitbetaald in mei, en heeft niets te maken met het aantal vakantiedagen. Je krijgt vakantietoeslag ongeacht hoeveel vakantiedagen je opneemt.

Veel werknemers denken dat vakantietoeslag bedoeld is om vakantie van te betalen. Juridisch gezien is het gewoon een vorm van loon waar je recht op hebt. Je mag het uitgeven aan wat je wilt.

De 8% is een minimum. Sommige CAO's kennen hogere percentages. De vakantietoeslag wordt naar rato opgebouwd: werk je een half jaar? Dan krijg je 4% van je jaarloon tot dan toe.

Wanneer moet je een arbeidsrechtadviseur raadplegen?

Er zijn situaties waarin vakantiedagen zo complex worden dat je professioneel advies nodig hebt:

• Je werkgever weigert vakantiedagen uit te betalen bij ontslag
• Er is discussie over hoeveel dagen je precies hebt opgebouwd
• Je werkgever heeft vakantiedagen laten vervallen terwijl je ziek was
• Je wilt vakantiedagen vorderen die verder dan vijf jaar terug liggen
• Er is onduidelijkheid over CAO-afspraken versus je arbeidscontract
• Je werkgever dwingt je vakantiedagen op te nemen op momenten die jou niet schikken

Bij ontslag is het verstandig om vóór ondertekening van een vaststellingsovereenkomst te laten checken of je vakantierechten correct zijn verrekend. Veel werkgevers maken hier fouten, bewust of onbewust.

Voor geschillen tot €25.000 kun je naar de kantonrechter. De procedure is relatief toegankelijk. Voor complexere zaken of hogere bedragen is een gespecialiseerde arbeidsrechtadvocaat aan te raden. Veel rechtsbijstandverzekeringen dekken dit soort procedures.

Je kunt ook terecht bij het Juridisch Loket voor gratis advies, of bij je vakbond als je lid bent. FNV, CNV en andere bonden hebben juristen die hun leden bijstaan bij vakantiegeschillen.

Administratie en transparantie in 2026

Veel problemen rondom vakantiedagen ontstaan door slechte administratie. Je hebt recht op inzage in hoeveel vakantiedagen je hebt opgebouwd en opgenomen. Dit volgt uit artikel 7:634 BW en de informatieplicht van de werkgever.

Goede werkgevers bieden een online portal of HR-systeem waar je dit kunt checken. Heeft jouw werkgever dit niet? Vraag dan minimaal één keer per kwartaal een overzicht op. Bewaar je loonstroken, want daarop staat vaak ook je vakantiesaldo.

Let op deze veelgemaakte fouten in de administratie:

• Bovenwettelijke en wettelijke dagen worden niet apart bijgehouden
• ADV-dagen worden verward met vakantiedagen
• Bij deeltijdwerkers wordt verkeerd gerekend
• Vakantiedagen uit voorgaande jaren worden ten onrechte afgeboekt

Klopt je administratie niet met wat je zelf hebt bijgehouden? Spreek je werkgever er direct op aan en leg je bezwaar schriftelijk vast (per e-mail kan). Dit voorkomt dat er later discussie ontstaat.

Internationale context: werk je voor een buitenlandse werkgever?

Steeds meer Nederlanders werken remote voor buitenlandse bedrijven. Welk recht geldt dan voor je vakantiedagen? Dat hangt af van waar je woont en werkt, en wat er in je contract staat.

Woon en werk je in Nederland, maar is je werkgever Duits? Dan geldt in principe Nederlands arbeidsrecht, dus ook de Nederlandse regels voor vakantiedagen. Dit volgt uit de Rome I-verordening, Europese regelgeving over arbeidsovereenkomsten.

Toch kan je contract verwijzen naar buitenlands recht. Dit mag, maar alleen als je daardoor niet minder rechten krijgt dan onder Nederlands recht. Biedt het Duitse arbeidsrecht meer vakantiedagen? Prima. Minder? Dan geldt alsnog het Nederlandse minimum.

Bij twijfel over internationale situaties is juridisch advies verstandig. Deze zaken zijn complexer dan standaard arbeidsrecht.

Conclusie: ken je rechten en claim ze

Vakantiedagen zijn een fundamenteel arbeidsrecht in Nederland. Het wettelijk minimum van vier keer je werkweek (minimaal 20 dagen bij voltijd) staat vast en kan niet worden wegonderhandeld. Bovenwettelijke dagen kunnen sneller vervallen, maar ook daar gelden strikte voorwaarden.

De belangrijkste ontwikkeling van de afgelopen jaren is dat werkgevers een actieve rol hebben gekregen. Zij moeten je informeren, in de gelegenheid stellen vakantie op te nemen, en kunnen niet meer stilletjes dagen laten vervallen. Deze bescherming geldt vooral voor de wettelijke vakantiedagen.

Houd zelf je vakantie-administratie bij, vraag regelmatig een overzicht op, en neem vakantiedagen ook daadwerkelijk op. Vakantie is belangrijk voor je gezondheid en werkplezier. Het is niet alleen een recht, maar ook een noodzaak.

Bij ontslag, langdurige ziekte of discussie met je werkgever: zoek tijdig advies. Vakantierechten verjaren weliswaar na vijf jaar, maar wachten maakt je positie niet sterker. Hoe eerder je een geschil aankaart, hoe beter je het kunt oplossen.