Zwangerschapsverlof: wanneer stoppen en wat krijg je

Zwangerschapsverlof: wanneer je mag stoppen, hoelang en wat je ontvangt

Zwangerschapsverlof is een periode waarin je als zwangere werknemer recht hebt op vrijstelling van werk rondom de bevalling. Deze regeling staat volledig los van eventueel ouderschapsverlof of partnerverlof na de geboorte. Het zwangerschapsverlof bestaat uit twee delen: een periode vóór de uitgerekende datum en een verplichte rustperiode erna. Tijdens deze periode ontvang je geen salaris van je werkgever, maar een uitkering van het UWV die je inkomen (deels) compenseert.

De belangrijkste wettelijke basis vind je in artikel 3:1 van de Wet arbeid en zorg (Wazo). Deze wet bepaalt wanneer het verlof ingaat, hoe lang het duurt en wat je werkgever wel en niet mag vragen. Daarnaast regelt de Wet arbeid en zorg ook je recht op zwangerschaps- en bevallingsuitkering via het UWV. Let op: zwangerschapsverlof is iets anders dan bevallingsverlof (de oude term die soms nog gebruikt wordt) of kraamverlof voor partners.

Wanneer gaat zwangerschapsverlof in

Je zwangerschapsverlof begint tussen vier en zes weken vóór de uitgerekende datum van je bevalling. Je bepaalt zelf wanneer precies binnen deze periode, maar je moet dit tijdig melden aan je werkgever. De meeste werknemers kiezen voor vier weken van tevoren, zodat ze nog wat langer thuis kunnen zijn ná de geboorte.

Een concreet voorbeeld: stel je uitgerekende datum is 15 mei 2026. Dan mag je zwangerschapsverlof het vroegst ingaan op 17 april (zes weken ervoor) en het laatst op 1 mei (vier weken ervoor). Je beslist dit zelf en communiceert je keuze aan je werkgever, bij voorkeur minimaal drie weken voordat je verlof ingaat.

Als je baby eerder komt dan verwacht, start je zwangerschapsverlof automatisch op de dag van de bevalling. Stel je hebt gekozen voor verlof vanaf 1 mei, maar je bevalt al op 20 april, dan gaat je verlof die dag in. De dagen die je 'gemist' hebt worden niet achteraf toegevoegd.

Bij een meerling (tweeling, drieling) gelden dezelfde regels. Je krijgt niet extra verlof omdat je meerdere kinderen verwacht, maar je mag wel eerder stoppen met werken als je dat wilt binnen de wettelijke termijnen.

Hoe lang duurt zwangerschapsverlof

De totale duur van zwangerschapsverlof bedraagt minimaal zestien weken volgens artikel 3:1 lid 2 Wet arbeid en zorg. Deze periode bestaat uit twee delen:

Prenatal verlof: minimaal vier weken, maximaal zes weken vóór de uitgerekende datum (jouw keuze binnen deze bandbreedte).

Postnatal verlof: minimaal tien weken na de bevalling. Dit deel is verplicht. Je mag in deze periode niet werken, ook niet als je dat zou willen. Deze regel beschermt zowel jou als je kind en is vastgelegd om gezondheidsproblemen te voorkomen.

De rekenmethode werkt zo: als je zwangerschapsverlof vier weken voor de bevalling begint en je bevalt op tijd, krijg je precies zestien weken (vier plus twaalf). Maar als je baby een week te laat komt, krijg je vijf weken prenataal verlof (vier weken voor uitgerekende datum plus één week extra wachten) en nog steeds minimaal tien weken postnatal. Je komt dan uit op vijftien weken totaal in plaats van zestien. Het werkt dus niet altijd in je voordeel als je baby te laat komt.

Omgekeerd voorbeeld: je kiest voor verlof vanaf zes weken vóór de uitgerekende datum, maar je baby komt twee weken te vroeg. Dan heb je vier weken prenataal verlof gehad en krijg je daarna minimaal tien weken postnatal. Totaal kom je uit op veertien weken. De wetgever compenseert dit door altijd minimaal zestien weken te garanderen gerekend vanaf het moment dat je verlof start tot tien weken na de daadwerkelijke bevalling.

Wat ontvang je tijdens zwangerschapsverlof

Je werkgever betaalt géén salaris tijdens zwangerschapsverlof. In plaats daarvan ontvang je een zwangerschaps- en bevallingsuitkering van het UWV ter hoogte van 100% van je dagloon. Dit dagloon wordt berekend op basis van je gemiddelde salaris over een bepaalde referteperiode voorafgaand aan je verlof.

Het maximum dagloon in 2026 hangt af van de jaarlijkse indexering die het UWV toepast. Voor 2025 lag dit op €293,11 per dag. Als jouw bruto salaris hoger is dan het maximum dagloon, ontvang je dus minder dan 100% van je werkelijke inkomen. Verdien je bijvoorbeeld €5.000 bruto per maand, maar het maximum dagloon staat gelijk aan €4.500 per maand, dan ontvang je €4.500.

Je vraagt de uitkering aan bij het UWV. Dit kan meestal via je werkgever die de aanvraag voor je regelt, of je doet het zelf via de website van het UWV. Zorg dat je dit tijdig doet, bij voorkeur vier weken voordat je verlof ingaat. Je hebt medische documenten nodig van je verloskundige of gynaecoloog, zoals een zwangerschapsverklaring.

Belangrijk detail: de uitkering is belastbaar inkomen. Je betaalt er loonheuvel en premies volksverzekeringen over, net als bij gewoon salaris. Ook blijf je premies betalen voor de zorgverzekering. Het verplichte eigen risico van €385 in 2026 blijft van toepassing, tenzij je aanvullende verzekeringen hebt die zwangerschapskosten dekken.

Opbouw van vakantiedagen en pensioen

Tijdens zwangerschapsverlof blijf je gewoon vakantiedagen opbouwen. Dit staat expliciet in artikel 3:2 lid 3 Wet arbeid en zorg. Stel je werkt een vijfdaagse werkweek en hebt recht op minimaal twintig wettelijke vakantiedagen per jaar (vier keer je werkdagen per week, conform Rijksoverheid). Dan bouw je tijdens vier maanden zwangerschapsverlof ongeveer 6,5 vakantiedagen op.

Ook je pensioenopbouw loopt door. Je werkgever moet gewoon pensioenpremie blijven afdragen alsof je werkt. Dit geldt zowel voor het werkgevers- als het werknemersdeel. Dit is gunstig voor je latere pensioen, omdat deze periode van afwezigheid geen 'gat' veroorzaakt in je opbouw.

Je anciënniteit (diensttijd) loopt eveneens door. Dit is relevant voor bijvoorbeeld de opbouw van je ontslagbeschermingstermijn, berekeningen bij ontslag of doorgroei binnen je organisatie. Het zwangerschapsverlof telt volledig mee als gewerkte tijd.

Bescherming tegen ontslag

Je werkgever mag je niet ontslaan tijdens zwangerschapsverlof. Sterker nog, het ontslagverbod geldt al vanaf het moment dat je werkgever op de hoogte is van je zwangerschap tot zes weken na afloop van je zwangerschapsverlof (artikel 3:6 Wazo). Dit is een strikte regel met weinig uitzonderingen.

De enige uitzondering is ontslag wegens een dringende reden (bijvoorbeeld diefstal of grove plichtsverzaking). Ook bij faillissement van het bedrijf vervalt je arbeidscontract, maar dit geldt voor alle werknemers.

Let op: deze bescherming geldt alleen tijdens de zwangerschap en het verlof zelf. Als je werkgever vóór je zwangerschap al een ontslagprocedure was gestart en jij toen zwanger raakte, kan dit de procedure compliceren. In dergelijke gevallen moet je juridisch advies inwinnen bij een arbeidsrechtadvocaat of je vakbond.

Na afloop van het zwangerschapsverlof heb je nog zes weken extra bescherming. Dit betekent dat als je bijvoorbeeld op 1 september weer aan het werk gaat, je werkgever je tot half oktober niet mag ontslaan (behalve om een dringende reden). Deze periode geeft je rust om weer te wennen aan je werk zonder ontslagdreiging.

Wat als je ziek wordt tijdens zwangerschapsverlof

Ziekte tijdens zwangerschapsverlof levert soms verwarring op. Het zwangerschapsverlof loopt gewoon door, ook als je ziek bent. Je kunt niet ziek 'gemeld' worden tijdens je verlof, omdat je officieel al niet aan het werk bent.

Maar stel je wordt ziek vóórdat je zwangerschapsverlof officieel begint. Je hebt gekozen voor verlof vanaf vier weken voor de uitgerekende datum, maar drie weken daarvoor word je arbeidsongeschikt door zwangerschapsgerelateerde klachten. Dan kan je werkgever je eerder laten starten met zwangerschapsverlof als een arts (bedrijfsarts of behandelend arts) vaststelt dat je niet meer kunt werken vanwege de zwangerschap.

In sommige CAO's staan aanvullende regelingen over ziekte vóór zwangerschapsverlof. Sommige werkgevers betalen bijvoorbeeld gewoon door bij zwangerschapsgerelateerde ziekte in de weken voorafgaand aan het verlof. Dit is géén wettelijke verplichting, maar kan wel in jouw cao staan. Controleer dit in je arbeidsvoorwaarden.

Wanneer een advocaat of juridisch adviseur raadplegen

Schakel juridische hulp in als:

• Je werkgever weigert je zwangerschapsverlof te verlenen of zet druk op je om later te stoppen
• Je wordt ontslagen tijdens of kort na je zwangerschap en je vermoedt discriminatie
• Het UWV weigert je zwangerschaps- en bevallingsuitkering zonder heldere reden
• Je werkgever stopt met pensioenafdrachten of vakantiedagenopbouw tijdens je verlof
• Er onduidelijkheid bestaat over je arbeidsvoorwaarden tijdens zwangerschapsverlof, bijvoorbeeld bij flexcontracten of oproepkrachten
• Je werkgever vraagt je om te werken tijdens de verplichte tien weken na de bevalling

Een arbeidsrechtadvocaat of je vakbond kan dan je rechten verduidelijken en zo nodig stappen ondernemen. Veel vakbonden bieden gratis rechtsbijstand aan hun leden. Ook het Juridisch Loket geeft gratis eerste advies als je inkomen niet te hoog is.

Flexwerkers en zwangerschapsverlof

Als je een tijdelijk contract hebt, geldt dezelfde regeling. Je houdt recht op zwangerschapsverlof en de bijbehorende uitkering van het UWV, zelfs als je contract afloopt tijdens je verlof. De uitkering loopt gewoon door tot het einde van je verlofduur.

Wel belangrijk: als je contract afloopt tijdens zwangerschapsverlof en niet wordt verlengd, heb je daarna mogelijk recht op een WW-uitkering. Die bedraagt de eerste twee maanden 75% van je dagloon en daarna 70%, met een maximale duur van 24 maanden afhankelijk van je arbeidsverleden. Dit is aanzienlijk lager dan de 100% die je tijdens zwangerschapsverlof ontvangt.

Voor oproepkrachten en ZZP'ers gelden andere regels. ZZP'ers hebben géén recht op zwangerschaps- en bevallingsuitkering via het UWV, tenzij ze zich vrijwillig hebben verzekerd voor de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ). Dit is een veelgemaakte misvatting. Als zelfstandige moet je dus zelf financiële buffers opbouwen of een particuliere verzekering afsluiten.

Oproepkrachten met een nul-urencontract hebben wel recht op zwangerschapsverlof en uitkering, mits ze een arbeidsovereenkomst hebben. Het UWV berekent de uitkering dan op basis van het gemiddelde aantal gewerkte uren in de periode vóór het verlof.

Praktische tips voor een soepel verloop

Meld je zwangerschap tijdig: hoewel je wettelijk niet verplicht bent dit direct te melden, voorkom je problemen door het ruim van tevoren te doen. Drie maanden voor de geplande startdatum van je verlof is een gebruikelijke termijn. Dit geeft je werkgever tijd om vervanging te regelen.

Vraag schriftelijke bevestiging: laat je werkgever schriftelijk bevestigen wanneer je zwangerschapsverlof ingaat en hoe de financiële afhandeling verloopt. Dit voorkomt misverstanden.

Regel je uitkering vroeg: wacht niet tot de laatste week. Als er administratieve problemen ontstaan bij het UWV, heb je nog tijd om dit op te lossen voordat je verlof begint.

Check je cao: veel CAO's bevatten aanvullende regelingen bovenop de wettelijke rechten, zoals extra verlof, doorbetaling van salaris in plaats van alleen UWV-uitkering, of extra vakantiedagen. Lees deze goed door of vraag ernaar bij je HR-afdeling.

Bewaar medische documenten: je hebt een zwangerschapsverklaring nodig van je verloskundige of gynaecoloog. Zorg dat je deze tijdig aanvraagt en kopieën bewaart.